Vliegenzwam

Amanita muscaria

De bekende rode paddenstoel met witte stippen. Bevat iboteenzuur en muscimol, die op de hersenen werken. Geeft misselijkheid, spiertrekkingen, verwardheid, een droomachtige toestand en soms een diepe slaap. Bij het drogen wordt iboteenzuur deels omgezet in het sterkere muscimol.

Veiligheid en aandachtspunten

Giftig: kan braken, toevallen, ijlen en bewusteloosheid veroorzaken, vooral bij kinderen. Dodelijke vergiftigingen zijn zeldzaam, maar de verwante panteramaniet en groene knolamaniet zijn veel gevaarlijker en worden ermee verwisseld. Sinds 1 december 2008 staat de vliegenzwam op lijst II van de Opiumwet. Deze informatie beschrijft traditioneel gebruik en is geen aanmoediging of advies. Gebruik is op eigen risico; de makers van deze site zijn niet verantwoordelijk voor de gevolgen. Nooit alleen, nooit samen met alcohol, andere drugs of medicijnen, niet bij zwangerschap, hartziekten of psychische aandoeningen (ook niet in de familie), en niet deelnemen aan het verkeer. Bij nood: bel 112.

Waarschuwingen per traditie (1)

Huis, keuken en volksgebruik: Giftig en gemakkelijk te verwisselen met dodelijke amanieten. Gebruik op eigen risico; nooit alleen en niet samen met medicijnen. In Nederland strafbaar.

Bereiding

Volken in Siberië, zoals de Tsjoektsjen, Korjaken en Kamtsjadalen, aten de paddenstoel in de zon of boven een vuur gedroogd, soms in rendiermelk of met bessensap. Ook dronken ze de urine van wie de paddenstoel had gegeten, omdat muscimol onveranderd wordt uitgescheiden. Het gehalte aan werkzame stoffen verschilt sterk per paddenstoel en seizoen.

Gebruik in tradities

In 1730 beschreef de Zweedse officier Philip Johan von Strahlenberg, die als krijgsgevangene in Siberië had gezeten, het gebruik daar. De naam komt van het oude gebruik om de paddenstoel in een schaaltje melk te leggen om vliegen te verdoven. R. Gordon Wasson stelde eind jaren zestig dat de vliegenzwam de soma uit de Indiase Rig-Veda was; dat is nooit bewezen en wordt door veel onderzoekers betwijfeld, net als verbanden met de berserkers en de kerstman.

Toepassingen

Gebruik per traditie

Zo beschrijven verschillende kruidentradities dit kruid. Hoeveelheden zijn traditionele richtlijnen die op duidelijke fouten zijn gecontroleerd; ze zijn geen medisch advies. Bij giftige planten staat bewust geen dosering.

Huis, keuken en volksgebruik

Toegeschreven werking

Door sjamanen in Siberië voor een droomachtige toestand; in Europa als vliegenvanger.

Bereiding en hoeveelheid

In Siberië gedroogd gegeten, soms in rendiermelk of bessensap; in Europa in een schaaltje melk tegen vliegen.

Let op: Giftig en gemakkelijk te verwisselen met dodelijke amanieten. Gebruik op eigen risico; nooit alleen en niet samen met medicijnen. In Nederland strafbaar.

Bronnen

Alle kruiden uit Europa →