Aboriginal- en Torres Strait Islander-kennis

De Aboriginals en Torres Strait Islanders, de eerste volken van Australië, onderhouden een van de oudste levende culturen ter wereld. Archeologisch onderzoek wijst op meer dan 60.000 jaar bewoning. Voor de Europese kolonisatie waren er meer dan 250 talen, elk met een eigen land, Country, en eigen kennis.

De Torres Strait Islanders, van de eilanden tussen Australië en Papoea-Nieuw-Guinea, hebben een eigen, Melanesische cultuur, die verschilt van die van de Aboriginals op het vasteland.

De kolonisatie vanaf 1788 bracht ziekten, geweld, verlies van land en het weghalen van kinderen bij hun families. Veel kennis ging verloren of werd verborgen. Vanaf de jaren zeventig namen Aboriginal-gemeenschappen de zorg weer zelf in handen. In 1971 werd in Redfern, Sydney, de eerste Aboriginal Medical Service opgericht.

Gezondheid betekent voor veel Aboriginal-volken meer dan een gezond lichaam. Het gaat om het welzijn van de hele gemeenschap, en om de verbinding met familie, voorouders, cultuur en Country: het land waar je vandaan komt en dat je verzorgt.

Dat holistische begrip heet in Australië social and emotional wellbeing. Ziekte kan ontstaan als die verbindingen worden verbroken, bijvoorbeeld door verlies van land of het verbreken van familiebanden.

De Dreaming, in veel talen met eigen namen, beschrijft hoe voorouderwezens het land, de planten, dieren en wetten schiepen. Ook kennis van planten en genezing is daarmee verbonden.

Kennis gaat van generatie op generatie, door verhalen, liederen, dans en kunst, en door het land te leren kennen. Sommige kennis is alleen voor vrouwen of alleen voor mannen, en sommige is alleen voor ingewijden.

In Centraal-Australië zijn de ngangkari de traditionele genezers van de Anangu. Ze worden als kind uitgekozen en leren jarenlang van ouderen. De ngangkari die bij de NPY Women's Council werken, behandelen mensen in meer dan 25 gemeenschappen en werken samen met ziekenhuizen en artsen.

Bush medicine, de kennis van geneeskrachtige planten, is vaak in handen van ouderen, en veel gemeenschappen werken nu aan het vastleggen ervan op eigen voorwaarden.

De kennis is vooral mondeling. Een belangrijk boek van de gemeenschappen zelf is Traditional Bush Medicines: an Aboriginal Pharmacopoeia uit 1988, samengesteld door Aboriginal-gemeenschappen in het Noordelijk Territorium.

In 2013 verscheen Traditional Healers of Central Australia: Ngangkari, waarin de ngangkari zelf, in hun eigen woorden, over hun werk vertellen.

Het Australische instituut AIATSIS beheert een grote collectie over Aboriginal- en Torres Strait Islander-culturen, met aandacht voor de rechten van de gemeenschappen op hun eigen kennis.

Aboriginal Community Controlled Health Services zorgen in heel Australië voor zorg die past bij de cultuur van de mensen. Sommige ziekenhuizen werken met ngangkari en andere traditionele genezers.

Bush medicine beleeft een opleving, en sommige producten, zoals de kakadupruim en tea tree-olie, zijn wereldwijd bekend.

Tegelijk is er strijd om eigendom van kennis. Gemeenschappen willen zeggenschap over hoe hun kennis wordt gebruikt en willen meedelen in de opbrengst.

De plantenkennis is enorm en verschilt per streek. Tea tree (Melaleuca alternifolia) werd door de Bundjalung in het noorden van New South Wales gebruikt: ze kneusden de bladeren en gebruikten ze op wonden en bij hoest. Eucalyptus wordt gebruikt bij verkoudheid en koorts.

Emoe-struik (Eremophila) wordt gebruikt bij rookceremonies, waarbij de rook van smeulende bladeren reinigt en beschermt. Old man weed dient bij verkoudheid en huidklachten. Gumbi gumbi wordt als thee gedronken.

Pituri, een plant met nicotine, werd gekauwd en over grote afstanden verhandeld.

Veel Aboriginal-kennis is heilig of geheim, en niet bedoeld voor buitenstaanders. Respecteer dat.

Gebruik geen Aboriginal-symbolen, kunst of ceremonies zonder toestemming. Kies bij bush food en bush medicine voor producten van Aboriginal-ondernemingen.