Naar de inhoud
Herbs & Cultures

Van plant tot gebruik

Kompres, omslag en pasta

Een warme of koude doek met kruidenthee, of fijngemaakt kruid direct op de huid.

Niveau
Eenvoudig
Verhouding
Voor een kompres een dubbel sterke infusie: ongeveer 2 eetlepels gedroogd kruid op 250 ml water.
Tijd
10–20 minuten laten liggen; zo nodig herhalen met een vers kompres.
Houdbaarheid
Altijd vers maken en niet bewaren.

Bij een kompres drenk je een schone doek in een sterke infusie of een afkooksel en leg je die op de huid. Bij een omslag (cataplasma) of pasta breng je het fijngemaakte kruid zelf aan, vaak tussen gaas. Het is een van de oudste toepassingen en komt in bijna alle tradities voor, van weegbreebladeren in Europa tot kruidenpasta’s in de Ayurveda.

Geschikt voor

Uitwendig, plaatselijk gebruik op onbeschadigde huid.

Stap voor stap

  1. Maak een sterke infusie of een afkooksel en laat die afkoelen tot hij aangenaam warm, of juist koud, is.
  2. Drenk de doek erin, wring hem uit en leg hem op de huid.
  3. Voor een omslag of pasta: kneus vers kruid, of meng gedroogd kruid met een beetje heet water tot een pasta, en breng het aan tussen twee lagen gaas.
  4. Haal het na 10–20 minuten weg en gooi het gebruikte kruid weg.

Tips

  • Sommige tradities wisselen warm en koud af. Kies bij twijfel voor lauw.

Register

Kruiden die zo bereid worden

Kruiden op deze site waarvan de beschrijving deze bereiding noemt. Dat betekent niet dat elk kruid veilig zelf te bereiden is: lees bij elk kruid de veiligheidsinformatie.

  • Let op

    Azië · Kruid · № 525

    Champak

    Michelia champaca

    Traditioneel toegeschreven

    Ontstoppend, zuiverend, maagversterkend, versterkend, laxerend, windverdrijvend; bij gastritis, chronische reuma, abcessen, koorts, indigestie, misselijkheid, nierziekten, gonorroe; bloemolie bij hoofdpijn, oogontsteking en jicht.

    Ayurveda
  • Let op

    Zuid-Amerika · Kruid · № 890

    Chilca

    Baccharis latifolia (en verwante soorten, o.a. B. pentlandii)

    Snelgroeiende, dichtvertakte struik met glanzende, kleverige bladeren. Uit onderzoek is weinig bekend over de werking bij mensen.

    Kallawaya-geneeskunst+1
  • Let op

    Zuid-Amerika · Kruid · № 861

    Chileense laurier (triwe)

    Laurelia sempervirens

    Hoge, groenblijvende boom met sterk geurend blad en hout. Traditioneel bij hoofdpijn en als plasmiddel; onderzoek ontbreekt.

    Mapuche-geneeskunde
  • Let op

    Azië · Kruid · № 729

    Chinese kardemom (sha ren)

    Amomum villosum (en A. kravanh)

    Traditioneel toegeschreven

    Verwarmt de milt, vormt vocht om, kalmeert een onrustige foetus en voorkomt dat tonica zwaar op de maag liggen.

    Chinese geneeskundige tradities+1
  • Let op

    Azië · Kruid · № 124

    Chrysant

    Chrysanthemum × morifolium

    De bloemen (ju hua) worden in de Chinese geneeskunde gebruikt als 'verkoelend' middel bij verkoudheid met koorts, hoofdpijn en vermoeide, rode ogen. Klinisch bewijs is beperkt.

    Chinese geneeskundige tradities+3
  • Let op

    Europa · Kruid · № 85

    Citroenmelisse

    Melissa officinalis

    Traditioneel gebruikt bij onrust, slaapproblemen en een nerveuze maag; uitwendig bij koortslip. Kleine studies wijzen op een licht kalmerend effect, maar het bewijs is beperkt.

    Klooster- en volkskennis+7Volksgeloof
  • Let op

    Noord-Amerika · Kruid · № 579

    Creosootstruik

    Larrea divaricata

    Traditioneel toegeschreven

    Samentrekkend, stimulerend, zuiverend, urinedrijvend; ontgift lever en lichaam, ontstekingsremmend, bij artritis, versterkt blaas en nieren, uitwendig bij aambeien, steenpuisten, doorligwonden en kneuzingen.

    Westerse kruidengeneeskunde
  • Let op

    Azië · Kruid · № 473

    Croton oblongifolius

    Croton oblongifolius

    Traditioneel toegeschreven

    Schors en wortel zuiverend en galbevorderend; zaden laxerend; schors bij verstuikingen en leverziekten, papjes op zwellingen, bij slangenbeten.

    Ayurveda
  • Let op

    Midden-Amerika en Caraïben · Kruid · № 481

    Doornappel

    Datura metel

    Traditioneel toegeschreven

    Verdovend, pijnstillend, krampwerend (zoals belladonna); kompres bij reumatische zwellingen, lumbago, ischias, zenuwpijn, pijnlijke gezwellen; bladeren en zaden bij astma en kinkhoest; smeersel bij pijnlijke menstruatie.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Europa · Kruid · № 105

    Driekleurig viooltje

    Viola tricolor

    Traditioneel gebruikt bij huidaandoeningen zoals eczeem en wiegendoek, en bij hoest. Er is weinig klinisch onderzoek.

    Klooster- en volkskennis+1Volksgeloof
  • Let op

    Europa · Kruid · № 56

    Duizendblad

    Achillea millefolium

    Traditioneel gebruikt om kleine wondjes te stelpen, bij koorts en verkoudheid en als bitter voor de spijsvertering. Klinisch bewijs is beperkt.

    Grieks-Romeinse geneeskunde+6Volksgeloof
  • Let op

    Noord-Amerika · Kruid · № 14

    Echinacea

    Echinacea purpurea

    Onderzocht voor verkoudheid en luchtweginfecties. Mogelijk verkleint het de kans op verkoudheid enigszins; effect op duur en andere aandoeningen is onzeker.

    Inheemse geneeswijzen van Noord-Amerika+5Volksgeloof
  • Let op

    Zuid-Amerika · Kruid · № 908

    Epena

    Virola theiodora (en verwante Virola-soorten)

    Boom uit de nootmuskaatfamilie met bloedrode hars in de bast. De hars bevat veel 5-MeO-DMT en DMT, en ook bètacarbolines. Als snuif geeft ze binnen enkele minuten opwinding, gevoelloosheid van de ledematen, misselijkheid en visioenen.

    Kruidenkennis van het Amazonegebied+1
  • Let op

    Oceanië · Kruid · № 172

    Eucalyptus

    Eucalyptus globulus

    Eucalyptusolie wordt gebruikt bij hoest en verstopte neus bij verkoudheid en uitwendig bij spierpijn; het Europees Geneesmiddelenbureau erkent deze toepassingen als traditioneel gebruik. Sterk klinisch bewijs is beperkt.

    Aboriginal- en Torres Strait Islander-kennis+4Volksgeloof
  • Let op

    Afrika · Kruid · № 118

    Fenegriek

    Trigonella foenum-graecum

    Het zaad is onderzocht bij bloedsuiker en bij het stimuleren van moedermelk. NCCIH meldt dat er niet genoeg sterk bewijs is voor deze toepassingen.

    Oud-Egyptische geneeskunst+5Volksgeloof
  • Let op

    Azië · Kruid · № 119

    Galanga

    Alpinia galanga

    Een verwant van gember dat traditioneel wordt gebruikt bij misselijkheid, winderigheid en een trage spijsvertering. Klinisch bewijs is beperkt.

    Ayurveda+6
  • Let op

    Azië · Kruid · № 503

    Gamhar

    Gmelina arborea

    Traditioneel toegeschreven

    Verzachtend, maagversterkend, bitter tonicum, verkoelend, laxerend, melkbevorderend; vrucht in verkoelende afkooksels bij koorts en galklachten, hoofdpijn, koorts en indigestie; ter voorkoming van miskraam.

    Ayurveda
  • Let op

    Afrika · Kruid · № 433

    Gele orchideeboom

    Bauhinia tomentosa

    Traditioneel toegeschreven

    Tegen dysenterie, ontwormend; vrucht urinedrijvend; zaden versterkend en lustopwekkend; bij leverontsteking, dysenterie, gezwellen en wonden, slangenbeten.

    Ayurveda
  • Let op

    Azië · Kruid · № 468

    Gele tijloos

    Colchicum luteum

    Traditioneel toegeschreven

    Zuiverend, windverdrijvend, laxerend, lustopwekkend; bij jicht, reuma, lever- en miltziekten; uitwendig tegen ontsteking en pijn.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Azië · Kruid · № 1

    Gember

    Zingiber officinale

    Helpt bij misselijkheid, stimuleert de bloedsomloop en heeft een verwarmende werking.

    Ayurveda+6Volksgeloof
  • Let op

    Europa · Kruid · № 88

    Gewone brunel

    Prunella vulgaris

    In Europa een oud wondkruid en gorgelmiddel bij keelpijn; in de Chinese geneeskunde gebruikt bij 'hitte' en gezwollen klieren. Onderzoek is grotendeels laboratoriumwerk.

    Westerse kruidengeneeskunde+2
  • Let op

    Europa · Kruid · № 300

    Gezegende distel

    Cnicus benedictus

    Traditioneel toegeschreven

    Bitter spijsverteringsstimulerend, slijmoplossend, antiseptisch, wondhelend.

    Klooster- en volkskennis+1
  • Let op

    Noord-Amerika · Kruid · № 596

    Gladde sumak

    Rhus glabra

    Traditioneel toegeschreven

    Samentrekkend, zuiverend, versterkend, wondhelend, antiseptisch; versterkt het spijsverteringskanaal (zweren, diarree), remt overmatige afscheidingen (urineverlies, nachtzweten, bloedingen), kan bloedsuiker verlagen, bij verzakkingen.

    Inheemse geneeswijzen van Noord-Amerika+3
  • Let op

    Europa · Kruid · № 49

    Goudsbloem

    Calendula officinalis

    Eetbare bloem die historisch als geneesmiddel en kleurstof werd gebruikt. Olie ervan wordt veel in huidproducten verwerkt.

    Klooster- en volkskennis+2Volksgeloof
  • Let op

    Noord-Amerika · Kruid · № 170

    Grindelia

    Grindelia camporum

    Het kleverige kruid werd traditioneel bij hoest, astma en bronchitis gebruikt, en uitwendig bij jeuk door gifsumak. Klinisch bewijs ontbreekt.

    Inheemse geneeswijzen van Noord-Amerika+2
  • Let op

    Azië · Kruid · № 344

    Groene kardemom

    Elettaria cardamomum

    Traditioneel toegeschreven

    Aromatisch, scherp, hartversterkend, maagversterkend, laxerend, urinedrijvend, windverdrijvend; bij astma, bronchitis, aambeien, blaasklachten, winderigheid, krampen door laxeermiddelen, duizeligheid, indigestie, braken.

    Ayurveda+2
  • Let op

    Azië · Voeding · № 16

    Groene thee

    Camellia sinensis

    Thee als drank. Onderzoek ondersteunt geen definitieve conclusie over de meeste gezondheidsclaims; extracten zijn niet hetzelfde als thee.

    Chinese geneeskundige tradities+3
  • Let op

    Europa · Kruid · № 60

    Grote engelwortel

    Angelica archangelica

    Aromatisch bitterkruid dat traditioneel wordt gebruikt bij een opgeblazen gevoel, slechte eetlust en verkoudheid. Klinisch bewijs is beperkt.

    Klooster- en volkskennis+2Volksgeloof
  • Let op

    Europa · Kruid · № 62

    Grote klit

    Arctium lappa

    De wortel gold in Europa als 'bloedzuiverend' kruid bij huidproblemen zoals eczeem en acne; het zaad wordt in de Chinese geneeskunde bij keelpijn gebruikt. Klinisch bewijs is zwak.

    Westerse kruidengeneeskunde+5
  • Let op

    Azië · Kruid · № 144

    Guduchi

    Tinospora cordifolia

    In de Ayurveda een verjongend middel (rasayana) bij koorts en voor het afweersysteem. Studies zijn klein; er is geen bewezen werking tegen infecties.

    Ayurveda+2
  • Let op

    Europa · Kruid · № 87

    Gulden sleutelbloem

    Primula veris

    De wortel bevat saponinen en wordt traditioneel gebruikt bij hoest om slijm los te maken; de bloemen als rustgevende thee. Er is enig onderzoek naar combinatiepreparaten bij hoest.

    Klooster- en volkskennis+1
  • Let op

    Azië · Kruid · № 505

    Gulsakri

    Grewia hirsuta

    Traditioneel toegeschreven

    Koortsverlagend, urinedrijvend, slijmoplossend, antiviraal; vrucht bij diarree en dysenterie, wondheling, hartziekten, zaadverlies en witte vloed.

    Ayurveda
  • Let op

    Oceanië · Kruid · № 174

    Gumbi gumbi

    Pittosporum spp.

    Blad, zaad of hout werden getrokken in heet water en gedronken of uitwendig gebruikt, onder meer bij verkoudheid, hoest, eczeem en krampen. Laboratoriumonderzoek wijst op antimicrobiële stoffen; klinische studies ontbreken.

    Aboriginal- en Torres Strait Islander-kennis+1
  • Let op

    Azië · Kruid · № 506

    Gurmar

    Gymnema sylvestre

    Traditioneel toegeschreven

    Samentrekkend, maagversterkend, versterkend, verkoelend, urinedrijvend, bloedsuikerverlagend (onderdrukt zoete smaak); bij diabetes en suiker in de urine, slangenbeten, koorts, hoest, gezwollen klieren.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Azië · Kruid · № 139

    Haritaki en triphala

    Terminalia chebula

    Haritaki wordt in de Ayurveda als verjongend middel en mild laxeermiddel gebruikt. Triphala, een mengsel van drie vruchten, is de bekendste ayurvedische formule voor de spijsvertering. Klinisch onderzoek is beperkt.

    Ayurveda+3
  • Let op

    Afrika · Kruid · № 536

    Harmelraute

    Peganum harmala

    Traditioneel toegeschreven

    Zuiverend, koortswerend, stimulerend, menstruatiebevorderend; tegen lintworm, wisselkoorts en chronische malaria, pijnstillend bij astma, koliek, geelzucht; bevordert melk en menstruatie; gorgelen bij keelontsteking; tegen hoofdluis.

    Lokale Afrikaanse geneeswijzen+2