- Gebied
- Europa
- Oorsprong
- Middellandse Zeegebied en Midden-Oosten; Salvia officinalis
- Engelse naam
- Sage
Europa · Kruid · № 45
Salvia officinalis
Kruid · Europa
Salie
Salvia officinalis
Keukenkruid. Enkele kleine studies wijzen op mogelijke effecten op geheugen en bloedvetten, maar het bewijs is beperkt.
Veiligheid en aandachtspunten
Salie bevat thujon, dat in grote hoeveelheden giftig kan zijn. Mogelijk onveilig tijdens zwangerschap; overleg bij medicijngebruik.
Waarschuwingen per traditie (5)
- Kruidengeneeskunde wereldwijd: Niet bij zwangerschap of epilepsie.
- Westerse kruidengeneeskunde: Alleen kortdurend, niet bij epilepsie, zwangerschap of borstvoeding.
- Kruiden bij virale infecties: Niet bij diabetes, hoge bloeddruk of epilepsie.
- Natuurlijke huid- en haarverzorging: Salieolie niet inwendig gebruiken; niet tijdens zwangerschap of bij epilepsie.
- Westerse kruiden in de Chinese geneeskunde: Niet tijdens borstvoeding, want het vermindert de melkproductie. Niet in medicinale doses tijdens zwangerschap of bij epilepsie (thujon).
Bereiding
Vers of gedroogd in gerechten, of als thee.
Gebruik in tradities
Gewone salie en Spaanse salie zijn struiken uit het Middellandse Zeegebied die al lang als keukenkruid en huismiddel worden gebruikt.
Toepassingen
Gebruik per traditie
Zo beschrijven verschillende kruidentradities dit kruid. Hoeveelheden zijn traditionele richtlijnen die op duidelijke fouten zijn gecontroleerd; ze zijn geen medisch advies. Bij giftige planten staat bewust geen dosering.
Kruidengeneeskunde wereldwijd
Toegeschreven werking
Windverdrijvend, krampwerend, samentrekkend, heelt slijmvliezen, antiseptisch, zweetremmend, remt speeksel- en melkproductie, baarmoederstimulerend, antibiotisch, bloedsuikerverlagend, galbevorderend.
Bereiding en hoeveelheid
Thee als algemeen tonicum en leverstimulans; om de melkproductie te remmen bij het spenen; bij nachtzweten en overgangsklachten; zwakke thee als gorgeldrank bij keelpijn en amandelontsteking en als mondspoeling bij mondzweren en tandvleesontsteking; tinctuur bij nachtzweten; crème op schaafwondjes en insectenbeten; haarspoeling bij roos en grijs haar; dan shen bij menstruatiepijn en angina.
Let op: Niet bij zwangerschap of epilepsie.
Westerse kruidengeneeskunde
Toegeschreven werking
Stimulerend, versterkend, windverdrijvend, zweetdrijvend, bitter, samentrekkend; balanceert lichaamsvocht (nachtzweten, opvliegers, koorts), bij gasvorming en opgeblazen gevoel, aften, tandvleesproblemen en keelpijn, bloedstolsels en spataderen, kalmeert angst.
Bereiding en hoeveelheid
Thee: 1 tl per kop, 8–10 min afgedekt, 3 koppen per dag (ook als gorgeldrank); tinctuur 1 pipet 1–3x per dag; 1–3 druppels etherische olie in 30 ml draagolie op buik of borst.
Let op: Alleen kortdurend, niet bij epilepsie, zwangerschap of borstvoeding.
Kruiden bij virale infecties
Toegeschreven werking
Remt virussen (looistoffen, flavonoïden); vooral bij griep en herpes simplex; verder bij maagpijn, overgangsklachten, opgeblazen gevoel, geheugenverlies, overmatig speeksel.
Bereiding en hoeveelheid
Capsule, crème of als kruid in voeding; thee (1 tl gemalen of verse salie in kokend water); tonicum (handvol bladeren met 1 liter kokend water, een nacht laten trekken); 1–2,5 g 3x per dag.
Let op: Niet bij diabetes, hoge bloeddruk of epilepsie.
Natuurlijke huid- en haarverzorging
Toegeschreven werking
Samentrekkend en licht antiseptisch; als gorgeldrank en thee van oudsher gebruikt bij keelpijn.
Bereiding en hoeveelheid
Inwendig: salieblad in een thee bij een beginnende verkoudheid. Uitwendig: salie-olie in een olie voor de onzuivere huid en gemalen salie in een voetbad (zie de recepten).
Let op: Salieolie niet inwendig gebruiken; niet tijdens zwangerschap of bij epilepsie.
Westerse kruiden in de Chinese geneeskunde
- Aard en smaak
- scherp, licht bitter, licht koel
- Meridianen
- long, lever, dikke darm
Toegeschreven werking
Koelt hitte en verspreidt wind: keelpijn en pijn na lang praten, ook bij een droge keel of droge longen; de samentrekkende werking houdt vocht vast. Droogt vocht en remt overmatig zweten (nachtzweten, spontaan zweten, zweten door vochtige hitte). Droogt vochtige hitte in de onderbuik. Wordt van oudsher gebruikt om de moedermelk te laten opdrogen bij het stoppen met borstvoeding. Verwante soorten: witte salie (Salvia apiana) droogt vocht sterker, ook bij schimmelinfecties, en wordt met brandnetelwortel en zaagpalm bij prostaatklachten door vochtige hitte gebruikt. Witte salie is ook een ceremoniële rookplant van inheemse volken in Zuid-Californië: gebundelde, gedroogde bladeren worden gebrand om de lucht te 'zuiveren'. Zwarte salie (S. mellifera) is koeler en beter bij wind-hitte met keelpijn en bij ontstoken gewrichten (dan met stengel). De naam Salvia komt van het Latijnse salvere, 'genezen'.
Bereiding en hoeveelheid
3–6 g als kort afkooksel of infusie, of 2–5 ml tinctuur (verse plant is geschikt). Oogst eind voorjaar of vroege zomer, vóór de bloei; goed gedroogd blad ruikt aromatisch, is grijsgroen en heeft geen stengels. Warm gedronken werkt salie zweetdrijvend, koel gedronken juist zweetremmend. Als spoeldrank smaakt het vertrouwd.
Combinaties
- Met yerba mansa en canadese geelwortel bij vochtige hitte onderin (jeuk of branderigheid in het genitale gebied, afscheiding, aambeien, dysenterie, schaarse branderige urine)
- Met mirre als gorgeldrank bij een pijnlijke keel met zweertjes
- Tijdelijk 20–60 druppels verse tinctuur naast de formule yu ping feng san bij zweten door qi-tekort met vaak terugkerende verkoudheid, en stoppen zodra het zweten over is
Let op: Niet tijdens borstvoeding, want het vermindert de melkproductie. Niet in medicinale doses tijdens zwangerschap of bij epilepsie (thujon).
Volksgeloof en kruidenmagie
Symbolische betekenissen uit volksgebruik en hedendaagse kruidenmagie. Het zijn overgeleverde associaties, geen werking.
Wijsheid en intuïtie, waarzeggerij, lang leven, beschermt huis en gezin (branden/smudgen), zuivering, bescherming, wijsheid, gezondheid, genezing, psychisch bewustzijn.
Kruidenmagie en rituelen
Toegeschreven werking
In de kruidenmagie verbonden met wijsheid, een lang leven en bescherming van het huis.
Bereiding en hoeveelheid
Salvia komt van het Latijnse salvare, 'redden'. Een middeleeuws spreekwoord vroeg waarom iemand zou sterven die salie in zijn tuin heeft. Salie stond in elke kloostertuin. Het branden van witte salie (Salvia apiana) is een ceremoniële praktijk van inheemse volken in Californië; dat is een andere soort.
Huis, keuken en volksgebruik
Toegeschreven werking
Thee kalmeert een zure maag, helpt de spijsvertering en kan angst kalmeren; gorgelen bij verkoudheid en keelpijn.
Bereiding en hoeveelheid
Thee; saliegorgeldrank (1 el gedroogde salie op ½ kop kokend water, 7 min trekken, 1 el 1 minuut gorgelen, niet doorslikken); versterkende thee; olie voor heldere beslissingen en beschermingsolie; beschermingszakje.