- Gebied
- Europa
- Oorsprong
- Europa en West-Azië, in vochtige graslanden en langs waterkanten. Symphytum officinale
- Engelse naam
- Comfrey, boneset
Europa · Kruid · № 95
Symphytum officinale
Kruid · Europa
Smeerwortel
Symphytum officinale
Uitwendige preparaten zijn onderzocht bij kneuzingen, verstuikingen en rugpijn en lijken daar pijn te verminderen. Het bevat allantoïne, dat weefselherstel zou ondersteunen.
Veiligheid en aandachtspunten
Bevat pyrrolizidine-alkaloïden die ernstige leverschade kunnen veroorzaken; nooit inwendig gebruiken. Niet op open wonden, niet langdurig en niet in zwangerschap of borstvoeding.
Waarschuwingen per traditie (3)
- Kruidengeneeskunde wereldwijd: Niet op vuile wonden.
- Natuurlijke huid- en haarverzorging: Alleen uitwendig en niet op open wonden; niet langdurig gebruiken en niet tijdens zwangerschap of borstvoeding. Het afkooksel blijft 3–4 dagen goed in de koelkast.
- Westerse kruiden in de Chinese geneeskunde: Alleen uitwendig, niet op open of diepe wonden en niet langdurig.
Bereiding
Uitsluitend uitwendig als zalf, crème of kompres, op onbeschadigde huid. Hier staat geen dosering.
Gebruik in tradities
De oude naam 'beenbreek' verwijst naar het gebruik bij botbreuken; de geraspte wortel werd als een soort gips om ledematen gelegd. Ody beschrijft het als klassiek wond- en botkruid.
Toepassingen
Gebruik per traditie
Zo beschrijven verschillende kruidentradities dit kruid. Hoeveelheden zijn traditionele richtlijnen die op duidelijke fouten zijn gecontroleerd; ze zijn geen medisch advies. Bij giftige planten staat bewust geen dosering.
Kruidengeneeskunde wereldwijd
Toegeschreven werking
Bevordert celgroei, samentrekkend, verzachtend, wondhelend, slijmoplossend; bij maagzweren, botbreuken, kneuzingen, gewrichtsklachten.
Bereiding en hoeveelheid
Inwendig alleen onder professionele begeleiding (pyrrolizidine-alkaloïden), max. 6–8 weken, wortel nooit inwendig; olie als massage bij artritische gewrichten, verstuikingen en kneuzingen; kompres; crème 2x per dag minstens 2 maanden bij artrose; siroop bij droge hoest; papje van geplette bladeren op kleine botbreuken (tenen, ribben).
Let op: Niet op vuile wonden.
Natuurlijke huid- en haarverzorging
Toegeschreven werking
Bevat allantoïne en slijmstoffen; uitwendig van oudsher gebruikt bij kneuzingen, verstuikingen en stijve gewrichten.
Bereiding en hoeveelheid
Uitwendig: wortel of blad in een zalf voor gewrichten en kneuzingen, een badzakje en een gezichtstonic (zie de recepten).
Let op: Alleen uitwendig en niet op open wonden; niet langdurig gebruiken en niet tijdens zwangerschap of borstvoeding. Het afkooksel blijft 3–4 dagen goed in de koelkast.
Westerse kruiden in de Chinese geneeskunde
Toegeschreven werking
Smeerwortel en weegbree zijn de klassieke helende en ontstekingsremmende kruiden voor pappen op schaafwonden, uitslag en irritaties.
Bereiding en hoeveelheid
Pap: maal 5 g smeerwortel tot poeder en roer er zoveel duizendbladtinctuur door dat een dikke pasta ontstaat. Leg die op de aangedane plek en ververs minstens twee keer per dag.
Let op: Alleen uitwendig, niet op open of diepe wonden en niet langdurig.
Volksgeloof en kruidenmagie
Symbolische betekenissen uit volksgebruik en hedendaagse kruidenmagie. Het zijn overgeleverde associaties, geen werking.
Veilig en gemakkelijk reizen (wortel in de koffer), overvloed, rust en welzijn als wierook, gezondheid, genezing, bescherming op reis, voorspoed.
Kruidenmagie en rituelen
Toegeschreven werking
In de kruidenmagie verbonden met veilig reizen en bescherming.
Bereiding en hoeveelheid
De oude namen zeggen het al: knitbone in het Engels en consolida ('aaneengroeien') in het Latijn, omdat men geloofde dat de plant gebroken botten hielp helen. In Europese tuinen stond smeerwortel bij kloosters en boerderijen, ook als veevoer en groenbemester.
Huis, keuken en volksgebruik
Toegeschreven werking
Bekend als geneeskruid (bijnamen boneset en knitbone).