- Gebied
- Europa
- Oorsprong
- Het hele noordelijk halfrond: Europa, Azië en Noord-Amerika. Juniperus communis
- Sanskriet
- Hapusa
- Engelse naam
- Juniper, Juniper berry
Europa · Kruid · № 81
Juniperus communis
Kruid · Europa
Jeneverbes
Juniperus communis
De bessen worden traditioneel gebruikt als plaspoeder, bij spijsverteringsklachten en uitwendig bij gewrichtspijn. Klinisch bewijs is beperkt.
Veiligheid en aandachtspunten
Niet gebruiken bij nierziekte of zwangerschap en niet langer dan enkele weken. De olie kan de nieren irriteren.
Waarschuwingen per traditie (7)
- Kruidengeneeskunde wereldwijd: Niet bij zwangerschap (wel tijdens bevalling), max. 6 weken, niet bij nierziekte.
- Westerse kruidengeneeskunde: Max. 6 weken, niet bij nierziekte.
- Ayurvedische materia medica: Olie niet zelf inwendig gebruiken. Ernstige ziekten zoals infecties, kanker of hepatitis horen bij een arts: er is geen bewijs dat dit middel ze geneest.
- Kruiden bij virale infecties: Niet bij zwangerschap, borstvoeding, diabetes, maag-darmstoornissen of bloeddrukproblemen.
- Natuurlijke huid- en haarverzorging: Etherische olie altijd verdunnen; niet tijdens zwangerschap of bij nierklachten. Test verwarmde olie altijd eerst op temperatuur.
- Geneeskunde van de Haudenosaunee (Irokezen): Niet bij zwangerschap of nierziekte.
- Geneeskunde van de Kwakwaka'wakw: Bloederige diarree hoort bij een arts. Jeneverbes niet bij zwangerschap of nierziekte.
Bereiding
De bessen in kleine hoeveelheden als thee of specerij; de olie verdund uitwendig. Hier staat geen dosering.
Gebruik in tradities
Jeneverbes geeft jenever en gin hun smaak. In Europa werd het hout vroeger verbrand om ziekenkamers te reinigen, en ook diverse inheemse Noord-Amerikaanse volken gebruikten jeneverbes in rituelen en als medicijn.
Toepassingen
Gebruik per traditie
Zo beschrijven verschillende kruidentradities dit kruid. Hoeveelheden zijn traditionele richtlijnen die op duidelijke fouten zijn gecontroleerd; ze zijn geen medisch advies. Bij giftige planten staat bewust geen dosering.
Kruidengeneeskunde wereldwijd
Toegeschreven werking
Urineweg-antiseptisch, urinedrijvend, windverdrijvend, spijsverteringstonicum, baarmoederstimulerend, antireumatisch.
Bereiding en hoeveelheid
Tinctuur 2 ml 3x per dag bij urineweginfecties en als spijsverteringsstimulans, met selderijzaad of waterdrieblad bij artritis; zwakke thee (15 g op 500 ml) bij maagklachten en menstruatiepijn; 10 druppels olie in 5 ml olie als massage bij artritis; lotion bij vette huid en acne.
Let op: Niet bij zwangerschap (wel tijdens bevalling), max. 6 weken, niet bij nierziekte.
Westerse kruidengeneeskunde
Toegeschreven werking
Urinedrijvend, zweetdrijvend, stimulerend, windverdrijvend, pijnstillend, menstruatiebevorderend; bij vochtophoping, incontinentie en stenen, slijm in maag, baarmoeder en longen, versterkt geheugen.
Bereiding en hoeveelheid
3–5 verse bessen eten bij maagklachten; thee: ½–1 tl gekneusde bessen in 240 ml, 1–3 uur trekken, 1–2 koppen per dag; tinctuur 1–2 pipetten 3x per dag.
Let op: Max. 6 weken, niet bij nierziekte.
Ayurvedische materia medica
Toegeschreven werking
Aromatisch, windverdrijvend, stimulerend, menstruatiebevorderend, spijsverteringsbevorderend, urinedrijvend, antiseptisch, schimmelwerend; bij weinig urine, oedeem, hoest, chronische gonorroe, witte vloed; uitwendig bij reumatische en pijnlijke zwellingen, huidaandoeningen.
Bereiding en hoeveelheid
Poeder van bessen 1–3 g; thee 56–74 ml; bessenpoeder uitwendig.
Let op: Olie niet zelf inwendig gebruiken. Ernstige ziekten zoals infecties, kanker of hepatitis horen bij een arts: er is geen bewijs dat dit middel ze geneest.
Kruiden bij virale infecties
Toegeschreven werking
Antiviraal, antibacterieel, urinedrijvend, antiseptisch (amentoflavon); vooral bij virale buikgriep; verder bij maagzuur, indigestie, urineweginfecties, nier- en blaasstenen.
Bereiding en hoeveelheid
Bessen in voeding of olie; etherische olie 20–100 mg, bessen 2–10 g.
Let op: Niet bij zwangerschap, borstvoeding, diabetes, maag-darmstoornissen of bloeddrukproblemen.
Natuurlijke huid- en haarverzorging
Toegeschreven werking
Verwarmende, harsige geur; in bad- en massageproducten gebruikt bij stijve spieren en gewrichten.
Bereiding en hoeveelheid
Uitwendig: de bessen of etherische olie in een badzakje, een warm massagekompres, massageolie en haarproducten (zie de recepten).
Let op: Etherische olie altijd verdunnen; niet tijdens zwangerschap of bij nierklachten. Test verwarmde olie altijd eerst op temperatuur.
Geneeskunde van de Haudenosaunee (Irokezen)
Toegeschreven werking
Bij hoest en verkoudheid die ontstaan na verhitting en een koude rilling.
Bereiding en hoeveelheid
Een bundeltje twijgen in ruim water koken.
Let op: Niet bij zwangerschap of nierziekte.
Geneeskunde van de Kwakwaka'wakw
Toegeschreven werking
Bij diarree met slijm en bloed; een van de 'vier soorten medicijn in water'.
Bereiding en hoeveelheid
De toppen met wortelbast van de hemlockspar en de wortels van de dubbelloofvaren en de zoethoutvaren een dag koken; vier keer een theekopje drinken.
Let op: Bloederige diarree hoort bij een arts. Jeneverbes niet bij zwangerschap of nierziekte.
Volksgeloof en kruidenmagie
Symbolische betekenissen uit volksgebruik en hedendaagse kruidenmagie. Het zijn overgeleverde associaties, geen werking.
Beschermt (tak boven de deur), trekt liefde aan, voorkomt ongelukken, zuivert als wierook, reiniging, zuivering, bescherming tegen ongelukken en ziekte, liefde, tegen diefstal, vruchtbaarheid, psychische vermogens.
Kruidenmagie en rituelen
Toegeschreven werking
In de kruidenmagie verbonden met bescherming, zuivering en veiligheid.
Bereiding en hoeveelheid
De jeneverbes gaf jenever en gin hun naam en smaak. In Europa werden takken in huis en stal gebrand om ziekte te weren, ook tijdens pestepidemieën, en in de Alpen en Schotland rookte men het huis met jeneverbes uit bij het nieuwe jaar.
Tags
Bronnen
- en.wikipedia.org
- Penelope Ody, The Complete Medicinal Herbal (1993; 2017)
- L. D. Kapoor, CRC Handbook of Ayurvedic Medicinal Plants (1990)
- Stacey Dugliss-Wesselman & Susan Gregg, Herbal Remedies Made Simple (2018)
- James W. Herrick, Iroquois Medical Botany, ed. Dean R. Snow (1995)
- Franz Boas, The Religion of the Kwakiutl Indians, part II: Translations (1930), from texts by George Hunt