Cacao in Mesoamerika

Cacao is ouder dan de beschavingen die hem beroemd maakten. De plant werd minstens 5300 jaar geleden gedomesticeerd door de Mayo-Chinchipe-cultuur in het huidige Ecuador, en kwam later in Mesoamerika terecht. Aardewerk uit Chiapas en Veracruz, uit ongeveer 1900 tot 1750 v.Chr., bevat resten van cacaodranken.

De Olmeken, de Maya en de Azteken maakten van cacao een drank die de elite dronk bij feesten en ceremonies. Op Maya-vazen staat het woord kakaw in hiërogliefen. Bij de Azteken waren cacaobonen zo waardevol dat ze als betaalmiddel dienden.

In de zestiende eeuw kwamen de Spanjaarden met cacao in aanraking. Ze voegden suiker toe, en via Spanje veroverde chocolade in de zeventiende eeuw Europa.

Cacao had een heilige betekenis. De Maya zagen hem als geschenk van de goden, en bij huwelijken, geboorten en begrafenissen werd cacao gedronken of geofferd. De wetenschappelijke naam Theobroma betekent "voedsel van de goden".

De drank was niet zoet, maar bitter en kruidig. Men mengde cacao met maïs, chili, vanille, achiote en geurige bloemen. Het schuim was het belangrijkste: men goot de drank van hoog van het ene vat in het andere om het op te kloppen.

Cacao gaf kracht. Krijgers en reizigers dronken het om lang door te kunnen gaan, en het werd ook als middel gebruikt.

Kennis over het telen, fermenteren, roosteren en malen van cacao werd binnen families en gemeenschappen doorgegeven. Het is ambachtswerk dat veel ervaring vraagt.

Het bereiden van de drank was vaak het werk van vrouwen, die het schuim en de smaak beheersten. Bij ceremonies leidden priesters of ouderen het ritueel.

Die kennis leeft voort in dorpen waar cacao nog wordt verwerkt op een metate, een maalsteen.

Archeologen vonden resten van cacao in aardewerk dat duizenden jaren oud is. Een bekend voorbeeld is een vaas uit Río Azul in Guatemala, uit de vijfde eeuw, met het Maya-woord voor cacao en resten van de drank erin.

De Florentijnse Codex en het Libellus de medicinalibus Indorum herbis uit de zestiende eeuw beschrijven het gebruik van cacao bij de Azteken, ook als middel.

Spaanse kroniekschrijvers schreven over de drank van keizer Moctezuma, al zijn sommige verhalen later aangedikt.

Cacao wordt nog steeds geteeld in Mexico en Midden-Amerika, al komt het grootste deel van de wereldproductie nu uit West-Afrika.

In Oaxaca drinkt men tejate, een koude drank van maïs, cacao en bloemen, die al van voor de Spanjaarden bestaat. In Guatemala en Mexico wordt cacao nog gebruikt bij rituelen en feesten.

Er zijn ook moderne "cacaoceremonies" in Europa en de Verenigde Staten, die vaak weinig met de oorspronkelijke tradities te maken hebben.

Cacao (Theobroma cacao) is een boom uit het tropisch regenwoud. De bonen groeien in grote peulen aan de stam. Ze worden gefermenteerd, gedroogd en geroosterd.

Cacao bevat theobromine en wat cafeïne, en is rijk aan flavanolen. In de oude dranken ging cacao samen met maïs, chili, vanille, achiote en bloemen.

Cacao groeit het best in de schaduw van grotere bomen, in een rijk bos.

Cacao is voor Maya en andere volken een heilige plant. Wees kritisch op moderne "ceremonies" die tradities overnemen zonder de gemeenschappen erbij te betrekken.

Kies bij chocolade voor eerlijk geteelde cacao. Theobromine is giftig voor honden en katten.