Traditie in Noord-Amerika
Duizenden jaren; per volk en gebied verschillend
Noord-Amerika telt honderden inheemse volken, elk met een eigen taal, cultuur en kennis van planten en genezing. Die kennis is duizenden jaren oud en werd vooral mondeling en via ceremonies doorgegeven.
Europeanen leerden veel van inheemse genezers. Een bekend voorbeeld is de winter van 1535 op 1536, toen de bemanning van Jacques Cartier bij het huidige Quebec aan scheurbuik leed. Ze werden genezen met een aftreksel van een boom, de annedda, waarschijnlijk de westerse levensboom, op aanwijzing van Domagaya, een zoon van het Iroquese opperhoofd Donnacona.
Tegelijk werden inheemse tradities zwaar onderdrukt. In de Verenigde Staten verbood de Code of Indian Offenses van 1883 veel ceremonies. In Canada was de potlatch van 1884 tot 1951 verboden. Pas in 1978 beschermde de American Indian Religious Freedom Act het recht van inheemse Amerikanen om hun religie te beleven, met inbegrip van ceremonies en gewijde planten.
Er is niet één inheemse geneeskunde, maar veel volken delen het idee dat gezondheid evenwicht is tussen lichaam, geest, gemeenschap en natuur. Het Engelse woord medicine heeft in inheemse tradities vaak een bredere betekenis: het gaat ook om spirituele kracht en bescherming.
Bij veel volken, zoals de Anishinaabe en volken van de Prairies, gelden vier heilige middelen: tabak, salie, veenreukgras (sweetgrass) en ceder. Ze worden gebrand om te reinigen, te bidden en te beschermen.
Het zweethuis, de sweat lodge, is bij veel volken een ceremonie van reiniging en gebed. Ook het medicijnwiel, met vier windrichtingen, is bij sommige volken een belangrijk symbool, maar niet bij allemaal.
Genezers worden vaak medicine men of medicine women genoemd. Ze leren meestal jarenlang bij een ervaren genezer, en hun rol wordt door de gemeenschap erkend.
Bij de Anishinaabe is er de Midewiwin, het Grote Medicijngenootschap, met verschillende graden van inwijding. Kennis wordt daar via ceremonies, liederen en schriftrollen van berkenbast doorgegeven.
Veel kennis is heilig of alleen voor ingewijden. Niet alles is bedoeld om met buitenstaanders te delen.
De kennis is vooral mondeling. Wat is opgeschreven, komt vaak van buitenstaanders. Een groot naslagwerk is Native American Ethnobotany van Daniel Moerman uit 1998, met duizenden planten en toepassingen bij honderden volken.
De Midewiwin bewaren kennis op wiigwaasabakoon, schriftrollen van berkenbast met symbolen.
De National Library of Medicine in de Verenigde Staten maakte de tentoonstelling Native Voices, waarin inheemse mensen zelf vertellen over gezondheid en genezing.
Inheemse geneeskunde beleeft een opleving. Sommige ziekenhuizen en klinieken, zoals binnen de Indian Health Service in de Verenigde Staten en in Canada, bieden traditionele genezing aan naast westerse zorg.
Veel planten uit inheemse kennis zijn wereldwijd bekend geworden, zoals echinacea, Canadese geelwortel en zilverkaars.
Er zijn ook zorgen. Populaire planten worden in het wild overgeoogst, en inheemse ceremonies worden soms overgenomen of verkocht zonder respect.
De plantenkennis is enorm. Echinacea werd door volken van de Prairies gebruikt bij slangenbeten, kiespijn en infecties. De bast van de wilde kers en van de rode iep dienden bij hoest en keelpijn.
Canadese geelwortel werd door de Cherokee en andere volken gebruikt bij ontstekingen. Zilverkaars (black cohosh) bij vrouwenklachten. Bloedwortel gaf een rode kleurstof en werd als middel gebruikt.
Witte salie (Salvia apiana) groeit in Californië en wordt door inheemse volken daar gebrand bij ceremonies.
Inheemse kennis hoort bij inheemse volken. Ceremonies zoals het zweethuis horen niet in een wellnesscentrum.
Witte salie wordt door de vraag naar "smudge sticks" in het wild overgeoogst, wat inheemse volken in Californië treft. Gebruik liever andere kruiden. Ook Canadese geelwortel is door overoogst bedreigd.
Uit de keuken
Noord-AmerikaSumak-limonadeEen zure, roze drank van de rode vruchtkolven van de sumak, koud getrokken.Warme dagenGladde sumakOngeveer 1 liter · 15 minuten, plus 1–2 uur trekken
Noord-AmerikaOswego-theeEen geurige thee van bergamotblad, genoemd naar de streek rond Oswego in New York.AlledaagsBergamotplant2 koppen · 10 minutenRegister
Let opNoord-Amerika · Kruid · № 158
Scutellaria lateriflora (en S. baicalensis)
In de westerse kruidengeneeskunde gebruikt bij nervositeit, spanning en slaapproblemen. Een paar kleine studies wijzen op een licht kalmerend effect.
Let opNoord-Amerika · Kruid · № 160
Panax quinquefolius
In de Chinese geneeskunde gezien als 'verkoelender' dan Aziatische ginseng en gebruikt bij vermoeidheid en dorst. Enkele studies vinden een licht effect op bloedsuiker na de maaltijd en op verkoudheid; het bewijs is beperkt.
Let opNoord-Amerika · Kruid · № 593
Lysichiton americanus
Traditioneel toegeschreven
Zenuwversterkend, stimulerend, krampwerend, zweetdrijvend, slijmoplossend; opent de longen en vermindert hoest en bronchiale krampen (acute astma), zalf tegen ringworm, verlicht spier- en gewrichtspijn.
Let opNoord-Amerika · Kruid · № 574
Populus balsamifera
Traditioneel toegeschreven
Knoppen: stimulerend, versterkend, urinedrijvend, verzachtend, slijmoplossend; schors: slijmoplossend, laxerend; bij huidproblemen (eczeem, psoriasis), droge hoest, obstipatie, nier/blaas-ondersteuning, reuma en jicht.
Let opNoord-Amerika · Kruid · № 573
Abies balsamea
Traditioneel toegeschreven
Stimulerend, antiseptisch, pijnstillend; bij luchtweginfecties, hoest en keelpijn, blaasontsteking en darmontsteking, hulp bij stoppen met roken; uitwendig bij brandwonden, wonden, aambeien, spierpijn.
Let opNoord-Amerika · Kruid · № 224
Monarda didyma
Het geurige blad bevat thymol en wordt als thee gedronken. Inheemse volken gebruikten het bij verkoudheid, koorts en hoofdpijn; onderzoek bij mensen ontbreekt.
Let opNoord-Amerika · Voeding · № 254
Vaccinium spp.
Een vezelrijke bes met veel anthocyanen. Observationeel onderzoek verbindt het eten van bessen met een gunstig voedingspatroon; een medicinale werking is niet aangetoond.
Let opNoord-Amerika · Kruid · № 281
Iris versicolor
Traditioneel toegeschreven
Ontstekingsremmend, urinedrijvend, stimulerend, laxerend.
Let opNoord-Amerika · Kruid · № 280
Caulophyllum thalictroides
Traditioneel toegeschreven
Versterkend, krampwerend, ontstekingsremmend, baarmoederstimulerend, urinedrijvend, antireumatisch.
Let opNoord-Amerika · Kruid · № 372
Sanguinaria canadensis
Traditioneel toegeschreven
Stimulerend, braakopwekkend, slijmoplossend, herstellend; onderdeel van escharotische behandeling bij baarmoederhalsdysplasie, verwarmt longen/maag/baarmoeder, bevordert ophoesten.
Let opNoord-Amerika · Kruid · № 151
Eupatorium perfoliatum
Traditioneel gebruikt bij koorts en griep met spierpijn; de Engelse naam verwijst naar 'breekbeenkoorts'. Er is nauwelijks modern klinisch onderzoek.
Let opNoord-Amerika · Kruid · № 306
Hydrangea arborescens
Traditioneel toegeschreven
Urinedrijvend, laxerend, nierstimulerend.
Let opNoord-Amerika · Kruid · № 34
Hydrastis canadensis
Er is onvoldoende bewijs om te bepalen of goldenseal bij enige aandoening helpt.
Let opNoord-Amerika · Kruid · № 582
Solidago canadensis
Traditioneel toegeschreven
Samentrekkend, antiseptisch, ontstekingsremmend, wondhelend; geneest de blaaswand (incontinentie, irritatie), bij allergieën en vastzittend slijm na verkoudheid, oogspoeling bij hooikoorts.
Let opNoord-Amerika · Kruid · № 288
Frangula purshiana (syn. Rhamnus purshiana)
Traditioneel toegeschreven
Laxerend, spijsverteringstonicum.
Let opAzië · Kruid · № 766
Rosa laevigata
Traditioneel toegeschreven
Houdt essentie vast en remt diarree en vaak plassen.
Let opNoord-Amerika · Voeding · № 13
Vaccinium macrocarpon
Bessen worden als voedsel gebruikt. Producten kunnen bij sommige vrouwen mogelijk het risico op terugkerende urineweginfecties verlagen; bewijs is wisselend.
Let opNoord-Amerika · Kruid · № 14
Echinacea purpurea
Onderzocht voor verkoudheid en luchtweginfecties. Mogelijk verkleint het de kans op verkoudheid enigszins; effect op duur en andere aandoeningen is onzeker.
Let opNoord-Amerika · Kruid · № 188
Acer spp.
Ahornsiroop is ingedikt sap van de suikeresdoorn. Hij bevat vooral suiker en wat mineralen, zoals mangaan; het is een zoetmiddel, geen geneesmiddel.
Let opEuropa · Kruid · № 104
Viburnum opulus en V. prunifolium
De bast wordt traditioneel gebruikt bij spierkrampen en menstruatiepijn; de Engelse naam is cramp bark. Klinisch bewijs ontbreekt.
Let opNoord-Amerika · Kruid · № 327
Rhus aromatica
Traditioneel toegeschreven
Samentrekkend, versterkend, antidiabetisch, urinedrijvend.
Let opNoord-Amerika · Kruid · № 274
Geranium maculatum
Traditioneel toegeschreven
Samentrekkend, bloedstelpend, versterkend.
Let opNoord-Amerika · Kruid · № 596
Rhus glabra
Traditioneel toegeschreven
Samentrekkend, zuiverend, versterkend, wondhelend, antiseptisch; versterkt het spijsverteringskanaal (zweren, diarree), remt overmatige afscheidingen (urineverlies, nachtzweten, bloedingen), kan bloedsuiker verlagen, bij verzakkingen.
Let opNoord-Amerika · Kruid · № 170
Grindelia camporum
Het kleverige kruid werd traditioneel bij hoest, astma en bronchitis gebruikt, en uitwendig bij jeuk door gifsumak. Klinisch bewijs ontbreekt.
Let opNoord-Amerika · Kruid · № 307
Lobelia inflata
Traditioneel toegeschreven
Ontspannend, slijmoplossend, zweetdrijvend, braakopwekkend, krampwerend, anti-astmatisch.
Let opNoord-Amerika · Anders · № 384
Simmondsia chinensis
De vloeibare was uit de zaden lijkt op het talg van de menselijke huid en trekt snel in. Ze wordt gebruikt voor droge huid en haar; medische claims zijn beperkt onderzocht.
Let opNoord-Amerika · Kruid · № 155
Phytolacca americana
Vroeger gebruikt bij gezwollen klieren, keelontsteking en reuma. Door de giftigheid is het geen veilig kruid; er is geen bewijs dat het voordelen biedt die opwegen tegen de risico's.
Let opEuropa · Kruid · № 102
Verbascum thapsus
Blad en bloemen bevatten slijmstoffen en worden traditioneel bij prikkelhoest en bronchitis gebruikt; de olie van de bloemen bij oorpijn. Klinisch bewijs is beperkt.
Let opNoord-Amerika · Kruid · № 370
Mahonia aquifolium
Traditioneel toegeschreven
Zuiverend, bloedzuiverend, versterkend, stimulerend, leverondersteunend; verbetert eetlust en spijsvertering, bevordert lever- en galsecretie, zuivert het bloed, helpt bij huidproblemen, plotselinge diarree en chronische obstipatie.
Let opMidden-Amerika en Caraïben · Voeding · № 266
Zea mays
Traditioneel toegeschreven
Urinedrijvend, heelt het slijmvlies van de urinewegen, versterkend, verzachtend.
Let opNoord-Amerika · Kruid · № 929
Dermatophyllum secundiflorum (syn. Sophora secundiflora)
Groenblijvende struik of kleine boom uit de vlinderbloemenfamilie met paarse, naar druiven geurende bloemen en harde, felrode zaden. De zaden bevatten cytisine, een gif dat op nicotine lijkt. Een enkel zaad kan al dodelijk zijn.
Let opNoord-Amerika · Kruid · № 153
Ligusticum porteri, L. sinense en L. wallichii
De wortel wordt traditioneel gebruikt bij keelpijn, hoest en beginnende verkoudheid. Er is vrijwel geen klinisch onderzoek.
Let opNoord-Amerika · Kruid · № 154
Passiflora incarnata
Gebruikt bij angst en slaapproblemen. NCCIH meldt dat er enkele aanwijzingen zijn voor een effect op angst, maar dat het bewijs beperkt is.
Let opNoord-Amerika · Kruid · № 326
Mitchella repens
Traditioneel toegeschreven
Baarmoederstimulerend, versterkend, herstellend, samentrekkend, urinedrijvend.
Let opNoord-Amerika · Kruid · № 903
Lophophora williamsii
Kleine, stekelloze, blauwgroene cactus met een lange penwortel. Bevat mescaline en ruim dertig andere alkaloïden. Mescaline geeft na enkele uren kleurrijke visioenen die tot een halve dag aanhouden, vaak na een fase van misselijkheid en braken.
Let opMidden-Amerika en Caraïben · Voeding · № 263
Cucurbita moschata
Traditioneel toegeschreven
Hartverwarmend en voedend voor lichaam, geest en ziel; goed voor huid en haar.