Naar de inhoud
Herbs & Cultures

Inkt, lotus en rijstpapier

Azië

435 kruiden · 7 tradities

Azië omvat uiteenlopende geneeswijzen die zich over lange tijd ontwikkelden. Ayurveda en Chinese geneeskunde zijn invloedrijke tradities, maar vertegenwoordigen niet alle kennis en culturen van het continent.

Kenmerkende planten

Geschiedenis en vandaag

Culturen en tradities

Tijdsaanduidingen verwijzen waar mogelijk naar bronnen of vastgelegde teksten. Veel mondelinge kennis is ouder dan haar eerste schriftelijke vermelding.

Palmbladeren met de Sushruta Samhita, Nepal; tekst uit de 12e–13e eeuw.

Indiaas subcontinent

Ayurveda

Zuid-Azië; klassieke teksten opgebouwd over eeuwen

Ayurveda betekent letterlijk "kennis van het leven": āyus is leven, veda is kennis. De wortels liggen diep in de geschiedenis van Zuid-Azië. In de Vedische teksten, vooral de Atharvaveda, komen al geneeskrachtige planten en spreuken tegen ziekte voor, maar een samenhangend medisch systeem tekent zich pas later af. Dat systeem kreeg vorm in drie klassieke werken die samen de Bṛhat Trayī heten, "de grote drie": de Charaka Samhita, over inwendige geneeskunde, de Sushruta Samhita, over chirurgie, en de Ashtanga Hridaya van Vagbhata. De eerste twee groeiden over eeuwen en kregen hun huidige vorm ruwweg tussen enkele eeuwen vóór en enkele eeuwen na het begin van onze jaartelling. Vagbhata vatte rond de zevende eeuw beide samen. Traditionele dateringen liggen vaak veel vroeger; historici houden het op deze voorzichtigere schattingen. Ayurveda stond nooit op zichzelf. Het beïnvloedde de Tibetaanse Sowa Rigpa en ontmoette Unani, de Grieks-Arabische geneeskunde die met islamitische vorsten naar India kwam. Onder Brits koloniaal bestuur werd westerse geneeskunde de officiële norm. Vanaf het eind van de negentiende eeuw bouwden Indiase hervormers Ayurveda opnieuw op, met eigen colleges, apotheken en gestandaardiseerde middelen. Daarom ziet de Ayurveda van nu er op veel punten anders uit dan de klassieke praktijk.

Kruiden in deze traditie (278)

Planten uit de Bencao Gangmu van Li Shizhen, de grote Chinese materia medica uit de Ming-tijd.

China

Chinese geneeskundige tradities

Klassieke geschriften uit de eerste eeuwen v.Chr. en n.Chr.

De Chinese geneeskunde is een van de oudste doorlopende geneestradities ter wereld. In een graf bij Mawangdui, gesloten in 168 v.Chr., vonden archeologen zijdemanuscripten met recepten tegen tweeënvijftig kwalen. Ze laten zien hoe oud de kennis al was. De klassieke basis ligt in een paar grote werken. De Huangdi Neijing, de "Innerlijke klassieker van de Gele Keizer", kreeg in de laatste eeuwen v.Chr. vorm. Het Shennong Bencao Jing, de kruidenklassieker van de mythische boer-keizer Shennong, beschrijft 365 middelen. Rond 200 n.Chr. schreef Zhang Zhongjing het Shanghan Lun, over koortsziekten, met formules die nog steeds worden gebruikt. Door de eeuwen heen groeide de kennis voortdurend. In 1578 voltooide Li Shizhen het Bencao Gangmu, een enorme encyclopedie met bijna tweeduizend middelen. In de twintigste eeuw werd de traditie in China hervormd en gestandaardiseerd tot wat in het Westen nu "traditionele Chinese geneeskunde" heet.

De inhoudsopgave van de Donguibogam van Heo Jun (1613).

Korea

Koreaanse hanbang en de Donguibogam

Medisch compendium samengesteld in Korea in 1613

De Koreaanse geneeskunde, hanbang of hanui, heeft wortels in de Chinese geneeskunde, maar ontwikkelde zich door de eeuwen tot een eigen traditie. Al in de Goryeo-tijd werd Korea bekend om zijn ginseng, die naar China en Japan werd uitgevoerd. In de vijftiende eeuw zochten Koreaanse artsen bewust naar eigen, inheemse middelen, de hyangyak. In 1433 verscheen de Hyangyak Jipseongbang, een groot werk over middelen uit Korea zelf. Het belangrijkste werk is de Donguibogam, de "Kostbare spiegel van de Oosterse geneeskunde". Koning Seonjo gaf de hofarts Heo Jun (1539–1615) in 1596 de opdracht. Na de Japanse invasies en veel tegenslag voltooide Heo Jun het werk in 1610, en in 1613 werd het gedrukt. UNESCO nam het in 2009 op in het register van het werelddocumentair erfgoed.

Afbeelding van Benzoë

Java, Indonesië

Jamu in Indonesië

Wortels in het Mataram-tijdperk (8e–10e eeuw); UNESCO-erfgoed sinds 2023

Jamu is de traditionele kruidengeneeskunde van Indonesië, vooral van Java en Bali. De wortels gaan ver terug. Stenen vijzels uit de vindplaats Liyangan op Midden-Java, uit het Mataram-tijdperk van de achtste tot tiende eeuw, en reliëfs op de Borobudur wijzen al op het bereiden van kruiden. Aan de hoven van Java, in Surakarta en Yogyakarta, werd de kennis verfijnd. Prinsessen en hofdames gebruikten jamu voor schoonheid en gezondheid. In de negentiende eeuw werd veel van die kennis opgeschreven. In de twintigste eeuw ontstond een grote jamu-industrie. Bekende merken zoals Nyonya Meneer, opgericht in 1919, en Sido Muncul maakten jamu tot een massaproduct. In 2023 erkende UNESCO de "jamu-cultuur" als immaterieel erfgoed.

De eerste van de medische schilderingen van Sangye Gyatso (1653–1705): het paleis van de Medicijnboeddha, omringd door geneeskrachtige planten.

Tibetaans Plateau en de Himalaya

Sowa Rigpa: Tibetaanse geneeskunde

Ontwikkeld vanaf de 8e eeuw; de Vier Tantra's herzien in de 12e eeuw

Sowa Rigpa, de "wetenschap van het genezen", is de traditionele geneeskunde van Tibet, de Himalaya en Mongolië. Ze kreeg vorm in de achtste eeuw, toen koning Trisong Detsen geneeskundigen uit India, China, Perzië en andere landen naar Tibet uitnodigde. De grondlegger volgens de traditie is Yuthok Yonten Gonpo de Oudere, een arts uit de achtste eeuw. Zijn nazaat Yuthok de Jongere herzag in de twaalfde eeuw de Gyushi, de "Vier Tantra's", het hoofdwerk van de Tibetaanse geneeskunde. In 1696 werd in Lhasa het geneeskundig college Chakpori gesticht. In de zeventiende eeuw liet de regent Desi Sangye Gyatso een reeks medische schilderingen maken, die de leer in beeld uitleggen. Na 1959 werd Chakpori verwoest. In 1961 werd in ballingschap in Dharamsala het Men-Tsee-Khang opgericht, dat de traditie voortzet.

Kruiden in deze traditie (31)

Tribulus terrestris uit de Honzō Zufu van Iwasaki Tsunemasa, een Japans kruidenboek uit de Edo-tijd.

Japan

Kampo: Japanse kruidengeneeskunde

Vanaf de 5e–7e eeuw; eigen vorm vooral in de Edo-periode (1603–1868)

Kampo betekent "methode van de Han" en verwijst naar de Chinese oorsprong. Chinese geneeskunde bereikte Japan vanaf de vijfde en zesde eeuw, via Korea en direct uit China, samen met het boeddhisme en het Chinese schrift. Het oudste bewaarde Japanse medische werk is de Ishinpō, in 984 samengesteld door de hofarts Tanba no Yasuyori. In de Edo-periode (1603–1868) ontwikkelden Japanse artsen een eigen, praktische vorm. De school van de "oude formules", met artsen als Yoshimasu Tōdō, ging terug naar het Shanghan Lun en legde nadruk op wat de arts zelf waarneemt. In 1874 bepaalde de Meiji-regering dat nieuwe artsen westerse geneeskunde moesten studeren. Kampo raakte daardoor in de verdrukking. Een kleine groep artsen hield de kennis levend, en in de twintigste eeuw volgde een herleving.

Een geneesmiddel van honing bereiden, uit een Arabische vertaling van Dioscorides (1224).

Van Perzië tot Zuid-Azië

Unani-geneeskunde

Wortels in de Grieks-Romeinse oudheid; uitgewerkt in de islamitische wereld vanaf de 9e eeuw

Unani komt van het Arabische en Perzische woord Yunani, "Grieks". De traditie bouwt voort op de Griekse geneeskunde van Hippocrates en Galenus, die in de islamitische wereld werd vertaald, bewaard en sterk uitgebreid. Vanaf de negende eeuw vertaalden geleerden in Bagdad Griekse medische werken in het Arabisch. Perzische en Arabische artsen zoals ar-Razi (865–925) en Ibn Sina (980–1037) bouwden er een rijk systeem op. Ibn Sina's Canon van de geneeskunde werd eeuwenlang in de islamitische wereld en in Europa bestudeerd. Vanaf de dertiende eeuw kwam Unani met het Sultanaat van Delhi en later de Mogolkeizers naar Zuid-Azië, waar het opbloeide. Na de Britse overheersing zetten artsen als Hakim Ajmal Khan (1868–1927) zich in om de traditie te behouden. Hij stichtte in 1916 het Tibbia College in Delhi.

Kruiden in deze traditie (97)

Uit de keuken

Recepten uit Azië

Alle recepten (39) →

Register

Kruiden uit Azië

Doorzoek kruiden, specerijen en andere natuurlijke ingrediënten op naam, toepassing of tag. Traditioneel gebruik is cultuurhistorische informatie en geen vervanging voor medisch advies.

435 resultaten

  • Let op

    Kruid · № 1

    Gember

    Zingiber officinale

    Helpt bij misselijkheid, stimuleert de bloedsomloop en heeft een verwarmende werking.

    Ayurveda+6Volksgeloof
  • Let op

    Kruid · № 700

    Genkwa-peperboompje (yuan hua)

    Daphne genkwa

    Traditioneel toegeschreven

    Werd gebruikt als sterk vochtafdrijvend middel bij chronische vochtophoping in borst en buik.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Voeding · № 269

    Gerst

    Hordeum vulgare

    Traditioneel toegeschreven

    Samentrekkend, licht; goed voor huid en haar.

    Ayurveda+4Volksgeloof
  • Let op

    Voeding · № 827

    Ghee

    Geklaarde boter die in de Ayurveda als voeding en als drager voor kruiden wordt gebruikt.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 472

    Gifbol

    Crinum defixum

    Traditioneel toegeschreven

    Braakopwekkend, zweetdrijvend, laxerend; bladeren bij fijt, ontstoken tenen en vingers, gewrichten en verstuikingen; bladsap bij oorklachten; bol bij galklachten, urineklachten en reuma.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 37

    Ginkgo

    Ginkgo biloba

    Er is geen overtuigend bewijs dat ginkgo bij enige aandoening helpt. Bij dementie is een bescheiden effect mogelijk, maar de resultaten zijn wisselend.

    Chinese geneeskundige tradities+1
  • Let op

    Mineraal · № 668

    Gips

    Gypsum fibrosum (calciumsulfaat)

    Traditioneel toegeschreven

    Sterk koelend bij hoge koorts met dorst en zweten, longhitte en maagvuur.

    Chinese geneeskundige tradities+1
  • Let op

    Kruid · № 315

    Glanzende liguster

    Ligustrum lucidum

    Traditioneel toegeschreven

    Versterkend, urinedrijvend, immuunstimulerend.

    Chinese geneeskundige tradities+1
  • Let op

    Mineraal · № 698

    Glauberzout

    Mirabilitum (natriumsulfaat)

    Traditioneel toegeschreven

    Verzacht de ontlasting bij verstopping door hitte en droogte.

    Chinese geneeskundige tradities+1
  • Let op

    Kruid · № 649

    Glehniawortel (sha shen)

    Glehnia littoralis

    Traditioneel toegeschreven

    Voedt de longen en is goed voor de maag; bij aanhoudende droge hoest en om slijm op te lossen.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Voeding · № 637

    Goji

    Lycium barbarum, L. chinense

    Traditioneel toegeschreven

    Zoet tonicum dat volgens de traditie de yang-energie, kracht en uithoudingsvermogen versterkt en de hormoonhuishouding ondersteunt.

    Chinese geneeskundige tradities+1
  • Let op

    Kruid · № 556

    Gorakhmundi

    Sphaeranthus indicus

    Traditioneel toegeschreven

    Bitter, versterkend, maagversterkend, stimulerend, zuiverend; bij galklachten, gezwellen, wormen, huidziekten (bloedzuiverend), bloedende aambeien, syfilis, urethrale afscheiding, bindvliesontsteking.

    Ayurveda
  • Let op

    Voeding · № 343

    Granaatappel

    Punica granatum

    Traditioneel toegeschreven

    Wortel- en stamschors samentrekkend en sterk lintwormdrijvend; bloemen en schil samentrekkend en maagversterkend; sap verkoelend.

    Ayurveda+3
  • Let op

    Kruid · № 772

    Grasachtige kalmoes (shi chang pu)

    Acorus tatarinowii (syn. A. gramineus)

    Traditioneel toegeschreven

    Opent de zintuigopeningen, maakt de geest helder en verdrijft vocht en slijm.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 344

    Groene kardemom

    Elettaria cardamomum

    Traditioneel toegeschreven

    Aromatisch, scherp, hartversterkend, maagversterkend, laxerend, urinedrijvend, windverdrijvend; bij astma, bronchitis, aambeien, blaasklachten, winderigheid, krampen door laxeermiddelen, duizeligheid, indigestie, braken.

    Ayurveda+2
  • Let op

    Voeding · № 16

    Groene thee

    Camellia sinensis

    Thee als drank. Onderzoek ondersteunt geen definitieve conclusie over de meeste gezondheidsclaims; extracten zijn niet hetzelfde als thee.

    Chinese geneeskundige tradities+3
  • Let op

    Kruid · № 713

    Grootbladige gentiaan (qin jiao)

    Gentiana macrophylla

    Traditioneel toegeschreven

    Verdrijft wind en vocht bij koude en hete gewrichtspijn en koelt hitte door yin-tekort.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 736

    Grote pimpernel

    Sanguisorba officinalis

    Traditioneel toegeschreven

    Koelt het bloed en stopt bloedingen in de onderbuik; uitwendig bij brandwonden.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 144

    Guduchi

    Tinospora cordifolia

    In de Ayurveda een verjongend middel (rasayana) bij koorts en voor het afweersysteem. Studies zijn klein; er is geen bewezen werking tegen infecties.

    Ayurveda+2
  • Let op

    Kruid · № 142

    Guggul

    Commiphora wightii (syn. C. mukul)

    De hars wordt in de Ayurveda gebruikt bij gewrichtsklachten, overgewicht en een hoog cholesterol. Een Amerikaanse studie vond geen verlaging van het cholesterol; LDL steeg zelfs licht.

    Ayurveda+2
  • Let op

    Kruid · № 505

    Gulsakri

    Grewia hirsuta

    Traditioneel toegeschreven

    Koortsverlagend, urinedrijvend, slijmoplossend, antiviraal; vrucht bij diarree en dysenterie, wondheling, hartziekten, zaadverlies en witte vloed.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 486

    Gurjunbalsem

    Dipterocarpus indicus

    Traditioneel toegeschreven

    Stimulerend, urinedrijvend, zuiverend; bij chronische bronchitis, gonorroe, witte vloed, vaginale afscheiding, lepra en huidziekten.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 506

    Gurmar

    Gymnema sylvestre

    Traditioneel toegeschreven

    Samentrekkend, maagversterkend, versterkend, verkoelend, urinedrijvend, bloedsuikerverlagend (onderdrukt zoete smaak); bij diabetes en suiker in de urine, slangenbeten, koorts, hoest, gezwollen klieren.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Kruid · № 139

    Haritaki en triphala

    Terminalia chebula

    Haritaki wordt in de Ayurveda als verjongend middel en mild laxeermiddel gebruikt. Triphala, een mengsel van drie vruchten, is de bekendste ayurvedische formule voor de spijsvertering. Klinisch onderzoek is beperkt.

    Ayurveda+3
  • Let op

    Kruid · № 498

    Heilige vijg

    Ficus religiosa

    Traditioneel toegeschreven

    Schors verkoelend, samentrekkend, bloedsuikerverlagend; bij gonorroe, zweren, huidziekten, schurft, hik, misselijkheid; melksap met melk lustopwekkend; olie bij eczeem, lepra, reuma; vrucht laxerend.

    Ayurveda
  • Let op

    Mineraal · № 796

    Hematiet

    Haematitum (ijzeroxide)

    Traditioneel toegeschreven

    Verankert opstijgende lever-yang, laat opstandige qi dalen en koelt het bloed bij bloedingen.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 765

    Hemelboom

    Ailanthus altissima

    Traditioneel toegeschreven

    Koelt hitte, droogt vocht en remt diarree, afscheiding en bloedingen.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 305

    Hennepzaad

    Cannabis sativa

    Traditioneel toegeschreven

    Stimulerend laxeermiddel.

    Chinese geneeskundige tradities+2
  • Let op

    Kruid · № 438

    Himalaya-berk

    Betula utilis

    Traditioneel toegeschreven

    Antiseptisch, windverdrijvend; voor het wassen van wonden en zweren, huidziekten, hysterie.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 415

    Himalaya-engelwortel

    Angelica glauca

    Traditioneel toegeschreven

    Hartversterkend, stimulerend; bij winderigheid, obstipatie en indigestie.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Kruid · № 541

    Himalaya-kers

    Prunus puddum

    Traditioneel toegeschreven

    Samentrekkend; vrucht zuur en samentrekkend, pit bij nierstenen en gruis.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 564

    Himalaya-ruit

    Thalictrum foliolosum

    Traditioneel toegeschreven

    Versterkend, licht laxerend, laxerend, urinedrijvend, koortsverlagend; bij chronische indigestie, herstel na ziekte, oogontsteking, geelzucht, winderigheid, verkoudheid (snuif), kiespijn, bindvlies- en hoornvliesontsteking.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 393

    Himalaya-zilverspar

    Abies spectabilis

    Traditioneel toegeschreven

    Windverdrijvend, maagversterkend, versterkend, samentrekkend, krampwerend, slijmoplossend; bij hoest, astma, chronische bronchitis, longaandoeningen en blaascatarre; bij vergrote milt.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 457

    Himalayaceder

    Cedrus deodara

    Traditioneel toegeschreven

    Hout windverdrijvend, zweet- en urinedrijvend; schors sterk samentrekkend en koortsverlagend; bij koorts, diarree en dysenterie, long- en urineklachten, reuma, aambeien, nierstenen; olie bij huidziekten en zweren.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Voeding · № 518

    Hoekige loofah

    Luffa acutangula

    Traditioneel toegeschreven

    Verzachtend, urinedrijvend, bitter tonicum, voedend, slijmoplossend, bloedsuikerverlagend; zaden braakopwekkend en laxerend; bij vergrote milt, dysenterie; bladeren op zweren, ringworm, aambeien, lepra, insecten- en slangenbeten.

    Ayurveda
  • Let op

    Voeding · № 697

    Hyacintboon

    Lablab purpureus (syn. Dolichos lablab)

    Traditioneel toegeschreven

    Versterkt de milt en voert vocht af bij zomerhitte met diarree en braken.

    Chinese geneeskundige tradities