Traditie in Azië

Kampo: Japanse kruidengeneeskunde

Vanaf de 5e–7e eeuw; eigen vorm vooral in de Edo-periode (1603–1868)

Tribulus terrestris uit de Honzō Zufu van Iwasaki Tsunemasa, een Japans kruidenboek uit de Edo-tijd. Iwasaki Tsunemasa · publiek domein

Geschiedenis

Kampo betekent "methode van de Han" en verwijst naar de Chinese oorsprong. Chinese geneeskunde bereikte Japan vanaf de vijfde en zesde eeuw, via Korea en direct uit China, samen met het boeddhisme en het Chinese schrift.

Het oudste bewaarde Japanse medische werk is de Ishinpō, in 984 samengesteld door de hofarts Tanba no Yasuyori. In de Edo-periode (1603–1868) ontwikkelden Japanse artsen een eigen, praktische vorm. De school van de "oude formules", met artsen als Yoshimasu Tōdō, ging terug naar het Shanghan Lun en legde nadruk op wat de arts zelf waarneemt.

In 1874 bepaalde de Meiji-regering dat nieuwe artsen westerse geneeskunde moesten studeren. Kampo raakte daardoor in de verdrukking. Een kleine groep artsen hield de kennis levend, en in de twintigste eeuw volgde een herleving.

Kernideeën

Kampo deelt de basis van de Chinese geneeskunde, maar is eenvoudiger en praktischer. In plaats van ingewikkelde theorie staat het "patroon" centraal: de combinatie van verschijnselen die bij een bepaalde formule hoort.

Een bijzonder Japans onderdeel is de buikdiagnose, fukushin. De arts betast de buik om spanning, gevoeligheid en weerstand te voelen, en kiest op basis daarvan een formule.

Kampo werkt met vaste formules, die als geheel worden voorgeschreven en niet per patiënt worden aangepast.

Kennis en overdracht

In de Edo-periode werd Kampo in families en scholen doorgegeven. Vanaf de achttiende eeuw kwam ook Europese geneeskunde via de Nederlanders op Dejima binnen, het rangaku, en sommige artsen combineerden beide.

Na de Meiji-hervorming bleven alleen artsen die al praktiseerden Kampo gebruiken. Pas na de Tweede Wereldoorlog kreeg Kampo weer een plaats in de opleidingen.

Tegenwoordig schrijven veel Japanse artsen, opgeleid in westerse geneeskunde, ook Kampo voor. Kampo is sinds 2001 onderdeel van het medische curriculum.

Teksten en figuren

De Ishinpō uit 984 is het oudste Japanse medische werk. Het verzamelt kennis uit Chinese bronnen, waarvan sommige verder verloren zijn gegaan.

Voor de Kampo-praktijk is het Shanghan Lun van Zhang Zhongjing, uit ongeveer 200 n.Chr., het belangrijkste klassieke werk. Japanse artsen schreven er veel commentaren op.

In de Edo-periode verschenen veel Japanse werken over formules en buikdiagnose.

Vandaag

Kampo is in Japan volledig opgenomen in de reguliere zorg. In 1976 werden de eerste Kampo-middelen opgenomen in de nationale ziektekostenverzekering; nu worden 148 formules vergoed.

De meeste Kampo wordt verkocht als gestandaardiseerde granulaten, gemaakt door farmaceutische bedrijven. Veel ziekenhuisartsen schrijven ze voor, vaak naast westerse medicijnen.

Er is veel wetenschappelijk onderzoek naar Kampo in Japan.

Natuur in de traditie

Kampo-formules bestaan uit een vaste combinatie van planten. Een bekende formule is kakkontō, met kudzu, kaneel, pioen, zoethout, gember, jujube en efedra, gebruikt bij beginnende verkoudheid.

Andere veelgebruikte planten zijn ginseng en bupleurum. Yokukansan wordt in Japan gebruikt bij onrust bij ouderen.

De planten komen deels uit Japan, maar grotendeels uit China.

Respectvol omgaan

Kampo is in Japan een gewone geneeskunde. Ook Kampo-middelen hebben bijwerkingen. Een bekend voorbeeld: de formule shōsaikotō, met bupleurum, werd in verband gebracht met longontsteking, vooral in combinatie met interferon.

Zoethout, in veel formules, kan bij langdurig gebruik de bloeddruk verhogen. Efedra belast het hart.

Uit de keuken

Recepten met kruiden uit deze traditie

Er staat nog geen recept uit deze traditie op de site. Deze recepten gebruiken wel kruiden die zij kent.

Kruiden in deze traditie

Let op
Azië · Mineraal · № 698
Glauberzout
Mirabilitum (natriumsulfaat)
Traditioneel toegeschreven
Verzacht de ontlasting bij verstopping door hitte en droogte.
Chinese geneeskundige tradities+1
Let op
Azië · Voeding · № 16
Groene thee
Camellia sinensis
Thee als drank. Onderzoek ondersteunt geen definitieve conclusie over de meeste gezondheidsclaims; extracten zijn niet hetzelfde als thee.
Chinese geneeskundige tradities+3
Let op
Europa · Kruid · № 62
Grote klit
Arctium lappa
De wortel gold in Europa als 'bloedzuiverend' kruid bij huidproblemen zoals eczeem en acne; het zaad wordt in de Chinese geneeskunde bij keelpijn gebruikt. Klinisch bewijs is zwak.
Westerse kruidengeneeskunde+5
Let op
Azië · Kruid · № 305
Hennepzaad
Cannabis sativa
Traditioneel toegeschreven
Stimulerend laxeermiddel.
Chinese geneeskundige tradities+2
Let op
Azië · Voeding · № 764
Japanse abrikoos
Prunus mume
Traditioneel toegeschreven
Trekt samen bij chronische hoest en diarree, vult lichaamsvocht aan en werd tegen wormen gebruikt.
Chinese geneeskundige tradities+2
Let op
Azië · Kruid · № 302
Japanse honingboom
Styphnolobium japonicum (syn. Sophora japonica)
Traditioneel toegeschreven
Bloedstelpend, laxerend.
Chinese geneeskundige tradities+2
Let op
Azië · Kruid · № 127
Japanse kamperfoelie
Lonicera japonica en L. periclymenum
De bloemknoppen (jin yin hua) zijn in de Chinese geneeskunde een belangrijk 'verkoelend' kruid bij koorts, keelpijn en verkoudheid. Laboratoriumonderzoek is er volop, goede klinische studies weinig.
Chinese geneeskundige tradities+3
Let op
Azië · Kruid · № 322
Japanse kornoelje (shan zhu yu)
Cornus officinalis
Traditioneel toegeschreven
Versterkend, urinedrijvend, bloeddrukverlagend, antimicrobieel.
Chinese geneeskundige tradities+3
Let op
Azië · Kruid · № 723
Japanse mispel
Eriobotrya japonica
Traditioneel toegeschreven
Koelt heet slijm in de longen en laat opstandige longen- en maagenergie dalen.
Chinese geneeskundige tradities+2
Let op
Azië · Kruid · № 785
Japanse struikkers
Prunus japonica
Traditioneel toegeschreven
Bevochtigt de darm bij verstopping met stagnatie en bevordert het plassen bij oedeem.
Chinese geneeskundige tradities+1
Let op
Azië · Kruid · № 546
Japanse wasboom
Rhus succedanea
Traditioneel toegeschreven
Samentrekkend, versterkend, slijmoplossend, stimulerend, galbevorderend; bij hoest, tuberculose, astma, koorts, gebrek aan eetlust, maagirritatie, diarree (ook bij kinderen met doorkomende tanden); pasta bij psoriasis.
Ayurveda+1
Let op
Midden-Amerika en Caraïben · Kruid · № 514
Japanse winde
Ipomoea nil
Traditioneel toegeschreven
Sterk laxerend, ontwormend; bij obstipatie, vervanger van jalapwortel.
Ayurveda+2
Let op
Azië · Voeding · № 645
Jobstranen
Coix lacryma-jobi
Traditioneel toegeschreven
Voedzaam graan dat vocht uit het lichaam verdrijft; bij artritis en reuma, plasbevorderend, en ter verlichting van een volle borst en maagzweren.
Chinese geneeskundige tradities+2
Let op
Azië · Kruid · № 686
Kameleonplant (yu xing cao)
Houttuynia cordata
Traditioneel toegeschreven
Ontgift en voert pus af, vooral bij longinfecties; plasbevorderend.
Chinese geneeskundige tradities+2
Let op
Azië · Anders · № 141
Kamfer
Cinnamomum camphora
Uitwendig in wrijfmiddelen tegen spierpijn, jeuk en verstopte neus; het geeft een verkoelend en verdovend gevoel. Er is enig bewijs voor kortdurende verlichting.
Ayurveda+3
Let op
Azië · Voeding · № 38
Kaneel
Cinnamomum verum
Specerij uit de binnenbast. Onderzoek naar gezondheidseffecten is voorlopig; kaneel is geen behandeling.
Ayurveda+8Volksgeloof
Let op
Azië · Kruid · № 136
Kudzu
Pueraria montana var. lobata
De wortel (ge gen) wordt in de Chinese geneeskunde bij koorts, stijve nek en dorst gebruikt. Er zijn kleine studies naar kudzu en het verminderen van alcoholgebruik, met wisselende uitkomsten.
Chinese geneeskundige tradities+3
Let op
Azië · Voeding · № 661
Lente-ui
Allium fistulosum
Traditioneel toegeschreven
Zweetdrijvend bij het begin van een verkoudheid door kou; uitwendig op zwellingen.
Chinese geneeskundige tradities+2
Let op
Azië · Paddenstoel · № 41
Lingzhi
Ganoderma lucidum
Een houtzwam uit de traditionele Chinese geneeskunde; bewijs voor behandeleffecten bij mensen is beperkt.
Chinese geneeskundige tradities+3
Let op
Azië · Kruid · № 655
Magnoliaknop (xin yi hua)
Magnolia biondii (syn. M. liliflora)
Traditioneel toegeschreven
Verwarmt en opent de neus bij verstopte bijholten en hoofdpijn door wind-kou.
Chinese geneeskundige tradities+1
Let op
Azië · Kruid · № 727
Magnoliaschors (hou po)
Magnolia officinalis
Traditioneel toegeschreven
Laat qi dalen, droogt vocht en lost voedselstagnatie en slijm op.
Chinese geneeskundige tradities+2
Let op
Azië · Paddenstoel · № 589
Maitake
Grifola frondosa
Traditioneel toegeschreven
Adaptogeen; activeert immuuncellen tegen kanker (macrofagen, NK-cellen, T-cellen), vermindert stress en versterkt de weerstand tegen verkoudheid en griep.
Chinese geneeskundige tradities+2
Let op
Azië · Voeding · № 730
Mandarijn
Citrus reticulata
Traditioneel toegeschreven
De rijpe schil (chen pi) laat de qi van milt en long stromen en lost slijm op; de groene schil (qing pi) laat leverqi stromen.
Chinese geneeskundige tradities+2
Let op
Azië · Voeding · № 792
Moutstroop
Saccharum granorum (maltose)
Traditioneel toegeschreven
Versterkt qi en milt, verzacht pijn door kou in het midden en bevochtigt de longen.
Chinese geneeskundige tradities+1
Let op
Azië · Kruid · № 658
Notopterygiumwortel (qiang huo)
Notopterygium incisum
Traditioneel toegeschreven
Verdrijft wind, kou en vocht bij verkoudheid en reumatische pijn in hoofd, nek en schouders.
Chinese geneeskundige tradities+1
Let op
Azië · Kruid · № 674
Paarse parelzaadwortel (zi cao)
Lithospermum erythrorhizon (en Arnebia euchroma)
Traditioneel toegeschreven
Koelt en beweegt het bloed bij donkere uitslag; uitwendig bij brandwonden en eczeem.
Chinese geneeskundige tradities+1
Let op
Azië · Kruid · № 656
Perilla
Perilla frutescens
Traditioneel toegeschreven
Verwarmt bij verkoudheid door kou, helpt de spijsvertering en verzacht hoest met slijm.
Chinese geneeskundige tradities+2
Let op
Azië · Voeding · № 249
Perzik
Prunus persica
Een sappige zomervrucht. In de Chinese geneeskunde worden de pitten (tao ren) gebruikt om bloed te laten stromen; die zijn rauw giftig door amygdaline.
Chinese geneeskundige tradities+2Volksgeloof
Let op
Azië · Kruid · № 275
Pinellia (ban xia)
Pinellia ternata
Traditioneel toegeschreven
Hoestremmend, slijmoplossend, tegen braken, tegen catarre.
Chinese geneeskundige tradities+3
Let op
Azië · Kruid · № 132
Pioen
Paeonia lactiflora en P. suffruticosa
De gepelde wortel (bai shao, witte pioen) wordt in de Chinese geneeskunde gebruikt bij krampen, menstruatiepijn en spierpijn. Er zijn studies naar combinatieformules, maar weinig naar pioen alleen.
Chinese geneeskundige tradities+3
Let op
Azië · Paddenstoel · № 146
Poria (fu ling)
Wolfiporia cocos
In de Chinese geneeskunde een van de meest gebruikte middelen, bij vochtophoping, slechte spijsvertering en onrustige slaap. Klinisch onderzoek naar fu ling alleen is schaars.
Chinese geneeskundige tradities+4
Let op
Azië · Kruid · № 673
Rehmannia
Rehmannia glutinosa
Traditioneel toegeschreven
Rauw koelt het bloed en voedt yin; bereid (met wijn gestoomd) voedt het bloed en de nier-yin.
Chinese geneeskundige tradities+2
Let op
Azië · Kruid · № 650
Saposhnikoviawortel (fang feng)
Saposhnikovia divaricata
Traditioneel toegeschreven
Verdrijft wind; bij spierpijn, pijnlijke diarree, reumatische klachten en krampen.
Chinese geneeskundige tradities+2
Let op
Azië · Kruid · № 592
Schisandra
Schisandra chinensis
Traditioneel toegeschreven
Versterkend, samentrekkend, stimulerend, adaptogeen; ondersteunt uitgeputte bijnieren (vermoeidheid), bevordert slaap en welzijn, beschermt de lever.
Chinese geneeskundige tradities+3
Let op
Azië · Kruid · № 657
Schizonepeta (jing jie)
Schizonepeta tenuifolia
Traditioneel toegeschreven
Opent het oppervlak bij verkoudheid (warm of koel, afhankelijk van de combinatie), helpt uitslag doorkomen en stopt verkoold bloedingen.
Chinese geneeskundige tradities+1
Let op
Azië · Paddenstoel · № 145
Shiitake
Lentinula edodes
Een eetbare paddenstoel. Lentinan uit shiitake wordt in Japan in de oncologie onderzocht en gebruikt; voor gewone shiitake als 'immuunversterker' is er weinig bewijs.
Chinese geneeskundige tradities+3