Naar de inhoud
Herbs & Cultures

Inkt, lotus en rijstpapier

Azië

435 kruiden · 7 tradities

Azië omvat uiteenlopende geneeswijzen die zich over lange tijd ontwikkelden. Ayurveda en Chinese geneeskunde zijn invloedrijke tradities, maar vertegenwoordigen niet alle kennis en culturen van het continent.

Kenmerkende planten

Geschiedenis en vandaag

Culturen en tradities

Tijdsaanduidingen verwijzen waar mogelijk naar bronnen of vastgelegde teksten. Veel mondelinge kennis is ouder dan haar eerste schriftelijke vermelding.

Palmbladeren met de Sushruta Samhita, Nepal; tekst uit de 12e–13e eeuw.

Indiaas subcontinent

Ayurveda

Zuid-Azië; klassieke teksten opgebouwd over eeuwen

Ayurveda betekent letterlijk "kennis van het leven": āyus is leven, veda is kennis. De wortels liggen diep in de geschiedenis van Zuid-Azië. In de Vedische teksten, vooral de Atharvaveda, komen al geneeskrachtige planten en spreuken tegen ziekte voor, maar een samenhangend medisch systeem tekent zich pas later af. Dat systeem kreeg vorm in drie klassieke werken die samen de Bṛhat Trayī heten, "de grote drie": de Charaka Samhita, over inwendige geneeskunde, de Sushruta Samhita, over chirurgie, en de Ashtanga Hridaya van Vagbhata. De eerste twee groeiden over eeuwen en kregen hun huidige vorm ruwweg tussen enkele eeuwen vóór en enkele eeuwen na het begin van onze jaartelling. Vagbhata vatte rond de zevende eeuw beide samen. Traditionele dateringen liggen vaak veel vroeger; historici houden het op deze voorzichtigere schattingen. Ayurveda stond nooit op zichzelf. Het beïnvloedde de Tibetaanse Sowa Rigpa en ontmoette Unani, de Grieks-Arabische geneeskunde die met islamitische vorsten naar India kwam. Onder Brits koloniaal bestuur werd westerse geneeskunde de officiële norm. Vanaf het eind van de negentiende eeuw bouwden Indiase hervormers Ayurveda opnieuw op, met eigen colleges, apotheken en gestandaardiseerde middelen. Daarom ziet de Ayurveda van nu er op veel punten anders uit dan de klassieke praktijk.

Kruiden in deze traditie (278)

Planten uit de Bencao Gangmu van Li Shizhen, de grote Chinese materia medica uit de Ming-tijd.

China

Chinese geneeskundige tradities

Klassieke geschriften uit de eerste eeuwen v.Chr. en n.Chr.

De Chinese geneeskunde is een van de oudste doorlopende geneestradities ter wereld. In een graf bij Mawangdui, gesloten in 168 v.Chr., vonden archeologen zijdemanuscripten met recepten tegen tweeënvijftig kwalen. Ze laten zien hoe oud de kennis al was. De klassieke basis ligt in een paar grote werken. De Huangdi Neijing, de "Innerlijke klassieker van de Gele Keizer", kreeg in de laatste eeuwen v.Chr. vorm. Het Shennong Bencao Jing, de kruidenklassieker van de mythische boer-keizer Shennong, beschrijft 365 middelen. Rond 200 n.Chr. schreef Zhang Zhongjing het Shanghan Lun, over koortsziekten, met formules die nog steeds worden gebruikt. Door de eeuwen heen groeide de kennis voortdurend. In 1578 voltooide Li Shizhen het Bencao Gangmu, een enorme encyclopedie met bijna tweeduizend middelen. In de twintigste eeuw werd de traditie in China hervormd en gestandaardiseerd tot wat in het Westen nu "traditionele Chinese geneeskunde" heet.

De inhoudsopgave van de Donguibogam van Heo Jun (1613).

Korea

Koreaanse hanbang en de Donguibogam

Medisch compendium samengesteld in Korea in 1613

De Koreaanse geneeskunde, hanbang of hanui, heeft wortels in de Chinese geneeskunde, maar ontwikkelde zich door de eeuwen tot een eigen traditie. Al in de Goryeo-tijd werd Korea bekend om zijn ginseng, die naar China en Japan werd uitgevoerd. In de vijftiende eeuw zochten Koreaanse artsen bewust naar eigen, inheemse middelen, de hyangyak. In 1433 verscheen de Hyangyak Jipseongbang, een groot werk over middelen uit Korea zelf. Het belangrijkste werk is de Donguibogam, de "Kostbare spiegel van de Oosterse geneeskunde". Koning Seonjo gaf de hofarts Heo Jun (1539–1615) in 1596 de opdracht. Na de Japanse invasies en veel tegenslag voltooide Heo Jun het werk in 1610, en in 1613 werd het gedrukt. UNESCO nam het in 2009 op in het register van het werelddocumentair erfgoed.

Afbeelding van Benzoë

Java, Indonesië

Jamu in Indonesië

Wortels in het Mataram-tijdperk (8e–10e eeuw); UNESCO-erfgoed sinds 2023

Jamu is de traditionele kruidengeneeskunde van Indonesië, vooral van Java en Bali. De wortels gaan ver terug. Stenen vijzels uit de vindplaats Liyangan op Midden-Java, uit het Mataram-tijdperk van de achtste tot tiende eeuw, en reliëfs op de Borobudur wijzen al op het bereiden van kruiden. Aan de hoven van Java, in Surakarta en Yogyakarta, werd de kennis verfijnd. Prinsessen en hofdames gebruikten jamu voor schoonheid en gezondheid. In de negentiende eeuw werd veel van die kennis opgeschreven. In de twintigste eeuw ontstond een grote jamu-industrie. Bekende merken zoals Nyonya Meneer, opgericht in 1919, en Sido Muncul maakten jamu tot een massaproduct. In 2023 erkende UNESCO de "jamu-cultuur" als immaterieel erfgoed.

De eerste van de medische schilderingen van Sangye Gyatso (1653–1705): het paleis van de Medicijnboeddha, omringd door geneeskrachtige planten.

Tibetaans Plateau en de Himalaya

Sowa Rigpa: Tibetaanse geneeskunde

Ontwikkeld vanaf de 8e eeuw; de Vier Tantra's herzien in de 12e eeuw

Sowa Rigpa, de "wetenschap van het genezen", is de traditionele geneeskunde van Tibet, de Himalaya en Mongolië. Ze kreeg vorm in de achtste eeuw, toen koning Trisong Detsen geneeskundigen uit India, China, Perzië en andere landen naar Tibet uitnodigde. De grondlegger volgens de traditie is Yuthok Yonten Gonpo de Oudere, een arts uit de achtste eeuw. Zijn nazaat Yuthok de Jongere herzag in de twaalfde eeuw de Gyushi, de "Vier Tantra's", het hoofdwerk van de Tibetaanse geneeskunde. In 1696 werd in Lhasa het geneeskundig college Chakpori gesticht. In de zeventiende eeuw liet de regent Desi Sangye Gyatso een reeks medische schilderingen maken, die de leer in beeld uitleggen. Na 1959 werd Chakpori verwoest. In 1961 werd in ballingschap in Dharamsala het Men-Tsee-Khang opgericht, dat de traditie voortzet.

Kruiden in deze traditie (31)

Tribulus terrestris uit de Honzō Zufu van Iwasaki Tsunemasa, een Japans kruidenboek uit de Edo-tijd.

Japan

Kampo: Japanse kruidengeneeskunde

Vanaf de 5e–7e eeuw; eigen vorm vooral in de Edo-periode (1603–1868)

Kampo betekent "methode van de Han" en verwijst naar de Chinese oorsprong. Chinese geneeskunde bereikte Japan vanaf de vijfde en zesde eeuw, via Korea en direct uit China, samen met het boeddhisme en het Chinese schrift. Het oudste bewaarde Japanse medische werk is de Ishinpō, in 984 samengesteld door de hofarts Tanba no Yasuyori. In de Edo-periode (1603–1868) ontwikkelden Japanse artsen een eigen, praktische vorm. De school van de "oude formules", met artsen als Yoshimasu Tōdō, ging terug naar het Shanghan Lun en legde nadruk op wat de arts zelf waarneemt. In 1874 bepaalde de Meiji-regering dat nieuwe artsen westerse geneeskunde moesten studeren. Kampo raakte daardoor in de verdrukking. Een kleine groep artsen hield de kennis levend, en in de twintigste eeuw volgde een herleving.

Een geneesmiddel van honing bereiden, uit een Arabische vertaling van Dioscorides (1224).

Van Perzië tot Zuid-Azië

Unani-geneeskunde

Wortels in de Grieks-Romeinse oudheid; uitgewerkt in de islamitische wereld vanaf de 9e eeuw

Unani komt van het Arabische en Perzische woord Yunani, "Grieks". De traditie bouwt voort op de Griekse geneeskunde van Hippocrates en Galenus, die in de islamitische wereld werd vertaald, bewaard en sterk uitgebreid. Vanaf de negende eeuw vertaalden geleerden in Bagdad Griekse medische werken in het Arabisch. Perzische en Arabische artsen zoals ar-Razi (865–925) en Ibn Sina (980–1037) bouwden er een rijk systeem op. Ibn Sina's Canon van de geneeskunde werd eeuwenlang in de islamitische wereld en in Europa bestudeerd. Vanaf de dertiende eeuw kwam Unani met het Sultanaat van Delhi en later de Mogolkeizers naar Zuid-Azië, waar het opbloeide. Na de Britse overheersing zetten artsen als Hakim Ajmal Khan (1868–1927) zich in om de traditie te behouden. Hij stichtte in 1916 het Tibbia College in Delhi.

Kruiden in deze traditie (97)

Uit de keuken

Recepten uit Azië

Alle recepten (39) →

Register

Kruiden uit Azië

Doorzoek kruiden, specerijen en andere natuurlijke ingrediënten op naam, toepassing of tag. Traditioneel gebruik is cultuurhistorische informatie en geen vervanging voor medisch advies.

435 resultaten

  • Let op

    Kruid · № 431

    Barleria

    Barleria prionitis

    Traditioneel toegeschreven

    Zuiverend, urinedrijvend, versterkend, koortsverlagend; catarre bij kinderen, voorkomt kloven aan voeten, bloedend tandvlees, kiespijn, oorontsteking, oedeem, kinkhoest, slangenbeten.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 293

    Behaarde engelwortel (du huo)

    Angelica pubescens

    Traditioneel toegeschreven

    Antireumatisch, pijnstillend, ontstekingsremmend.

    Chinese geneeskundige tradities+2
  • Let op

    Kruid · № 229

    Benzoë

    Styrax benzoin

    Traditioneel toegeschreven

    Slijmoplossend, samentrekkend, krampwerend.

    Chinese geneeskundige tradities+3Volksgeloof
  • Let op

    Kruid · № 747

    Bereide monnikskap (fu zi)

    Aconitum carmichaelii (bereide zijwortel)

    Traditioneel toegeschreven

    Sterkst verwarmende middel in de Chinese geneeskunde, bij ineenstorting van yang en pijn door kou.

    Chinese geneeskundige tradities+1
  • Let op

    Kruid · № 831

    Betelblad (sirih)

    Piper betle

    Aromatisch blad, in jamu gebruikt voor de mond en voor de intieme hygiëne van vrouwen.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Kruid · № 419

    Betelnoot

    Areca catechu

    Traditioneel toegeschreven

    Stimulerend, samentrekkend, lintwormdrijvend, laxerend, windverdrijvend, lustopwekkend; tegen spoel- en lintwormen, versterkt tandvlees, bij urinewegklachten, maagzuur tijdens zwangerschap, lumbago.

    Ayurveda+2
  • Let op

    Kruid · № 465

    Bhant

    Clerodendrum infortunatum

    Traditioneel toegeschreven

    Bitter tonicum, koortswerend, ontwormend, laxerend, galbevorderend; uitwendig bij gezwellen en huidziekten, wortel bij trage darmen.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 551

    Bhilawa

    Semecarpus anacardium

    Traditioneel toegeschreven

    Scherp, stimulerend, spijsverteringsbevorderend, krampwerend, zuiverend, zenuwversterkend, bijtend, hartversterkend; bij lepra, klierziekte, syfilis, huidziekten, epilepsie, zenuwzwakte, zenuwpijn, astma, indigestie, aambeien, vergrote milt.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 354

    Bhringaraj

    Eclipta prostrata

    Traditioneel toegeschreven

    Leverversterkend, ontstoppend, versterkend, zuiverend, antiviraal; bij vergrote lever en milt, huidziekten, koorts, oedeem, reuma; haarolie voor zwart en vol haar; bij klierzwellingen, olifantsziekte, hoofdpijn en kiespijn.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Kruid · № 563

    Bibhitaki

    Terminalia bellerica

    Traditioneel toegeschreven

    Samentrekkend, versterkend, slijmoplossend, laxerend (onrijpe vrucht), zuiverend.

    Ayurveda+2
  • Let op

    Kruid · № 123

    Bittere sinaasappel

    Citrus × aurantium

    De gedroogde onrijpe vrucht (zhi shi) en schil worden in de Chinese geneeskunde bij een opgeblazen gevoel en trage spijsvertering gebruikt. NCCIH waarschuwt dat afslankproducten met bittere sinaasappel (synefrine) risico's voor hart en bloeddruk geven.

    Chinese geneeskundige tradities+2
  • Let op

    Kruid · № 439

    Blepharis edulis

    Blepharis edulis

    Traditioneel toegeschreven

    Oplossend, urinedrijvend, lustopwekkend, slijmoplossend; bij impotentie, bloed-, borst-, long- en leverziekten; bladeren bij koorts, urineafscheiding, leukoderma; wortel regelt menstruatie.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Kruid · № 735

    Bletillaknol (bai ji)

    Bletilla striata

    Traditioneel toegeschreven

    Stopt bloedingen in long en maag en bevordert wondgenezing.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 440

    Blumea lacera

    Blumea lacera

    Traditioneel toegeschreven

    Samentrekkend, maagversterkend, krampwerend, menstruatiebevorderend, urinedrijvend; bij etterende oogafscheiding, wormen, catarre.

    Ayurveda
  • Let op

    Voeding · № 284

    Boekweit

    Fagopyrum esculentum

    Traditioneel toegeschreven

    Bloeddrukverlagend, vaatverwijdend, herstelt de vaatwanden.

    Chinese geneeskundige tradities+1
  • Let op

    Kruid · № 447

    Bonducnoot

    Caesalpinia crista

    Traditioneel toegeschreven

    Koortswerend, krampwerend, bitter tonicum, ontwormend, koortsverlagend; bij koorts, wisselkoorts, astma, koliek, zwellingen, bloedingen, leverstoornissen, stuipen en zenuwklachten.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Mineraal · № 781

    Borax

    Borax (natriumtetraboraat)

    Traditioneel toegeschreven

    Uitwendig bij zweertjes in mond, keel en vagina en bij voetschimmel.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Anders · № 770

    Borneol (bing pian)

    Dryobalanops aromatica (borneol)

    Traditioneel toegeschreven

    Opent de zintuigopeningen, koelt hitte en verlicht pijn; vooral uitwendig.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 463

    Botbreker

    Cissus quadrangularis

    Traditioneel toegeschreven

    Zuiverend, maagversterkend; versnelt botgenezing bij breuken, stengelsap bij onregelmatige menstruatie en scheurbuik, bij astma, indigestie, oorontsteking en neusbloeding.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 557

    Braaknoot

    Strychnos nux-vomica

    Traditioneel toegeschreven

    Zenuwversterkend, maagversterkend, versterkend, lustopwekkend, ruggenmerg-, ademhalings- en hartstimulerend.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Kruid · № 353

    Brahmi

    Bacopa monnieri

    Traditioneel toegeschreven

    Hart- en zenuwversterkend, urinedrijvend, licht laxerend, kalmerend; bij urineretentie met obstipatie, acute bronchitis en hoest bij kinderen, uitputting en zenuwinzinking, hysterie, epilepsie, heesheid.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 688

    Bruceavrucht (ya dan zi)

    Brucea javanica

    Traditioneel toegeschreven

    Werd gebruikt bij amoebendysenterie, malaria en uitwendig bij wratten.

    Chinese geneeskundige tradities+1
  • Let op

    Mineraal · № 783

    Calciet

    Calcitum (calciumcarbonaat)

    Traditioneel toegeschreven

    Koelt hitte bij koorts met dorst en zomerhitte; uitwendig op hete zweertjes en brandwonden.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 448

    Callicarpa macrophylla

    Callicarpa macrophylla

    Traditioneel toegeschreven

    Koortsverlagend, versterkend, bloedzuiverend; bij maagklachten, reumatische gewrichtspijn, huidziekten.

    Ayurveda
  • Let op

    Mineraal · № 798

    Calomel

    Calomelas (kwikchloride)

    Traditioneel toegeschreven

    Werd uitwendig gebruikt tegen schurft en zweren; bevat kwik.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 379

    Camellia

    Camellia japonica / C. oleifera

    Traditioneel toegeschreven

    Verzorgende olie die niet vet aanvoelt.

    Chinese geneeskundige tradities+1Volksgeloof
  • Let op

    Kruid · № 710

    Capillaris-alsem (yin chen hao)

    Artemisia capillaris

    Traditioneel toegeschreven

    Voert vochtige hitte af uit lever en galblaas; hoofdkruid bij geelzucht.

    Chinese geneeskundige tradities+1
  • Let op

    Voeding · № 428

    Carambola

    Averrhoa carambola

    Traditioneel toegeschreven

    Laxerend, verkoelend, tegen scheurbuik, tegen dysenterie; verkoelende dorstlesser bij koorts, rijpe vrucht bij bloedende (inwendige) aambeien.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Kruid · № 396

    Catechu

    Acacia catechu

    Traditioneel toegeschreven

    Sterk samentrekkend; bij chronische diarree en dysenterie, bloedende aambeien, baarmoederbloeding, witte vloed; bloedend of ontstoken tandvlees, mondzweren, vergrote amandelen; doorligwonden; melkbevorderend.

    Ayurveda+2
  • Let op

    Kruid · № 525

    Champak

    Michelia champaca

    Traditioneel toegeschreven

    Ontstoppend, zuiverend, maagversterkend, versterkend, laxerend, windverdrijvend; bij gastritis, chronische reuma, abcessen, koorts, indigestie, misselijkheid, nierziekten, gonorroe; bloemolie bij hoofdpijn, oogontsteking en jicht.

    Ayurveda
  • Let op

    Kruid · № 511

    Chaulmoogra

    Hydnocarpus laurifolia

    Traditioneel toegeschreven

    Zuiverend, stimulerend, bacteriegroeiremmend; chaulmoogra-olie bij lepra (vermindert knobbels en huidletsels) en huidziekten.

    Ayurveda+1
  • Let op

    Kruid · № 766

    Cherokee-roos

    Rosa laevigata

    Traditioneel toegeschreven

    Houdt essentie vast en remt diarree en vaak plassen.

    Chinese geneeskundige tradities+1
  • Let op

    Kruid · № 290

    Chinees goudscherm (chai hu)

    Bupleurum chinense

    Traditioneel toegeschreven

    Energietonicum, leverstimulerend, verkoelend, antibacterieel, ontstekingsremmend, pijnstillend, galbevorderend, cholesterolverlagend.

    Chinese geneeskundige tradities+3
  • Let op

    Kruid · № 148

    Chinees klokje (lian qiao)

    Forsythia suspensa

    De vruchten (lian qiao) zijn in de Chinese geneeskunde een 'verkoelend' kruid bij beginnende verkoudheid met keelpijn en koorts, en bij huidontstekingen. Er is weinig klinisch onderzoek naar lian qiao alleen.

    Chinese geneeskundige tradities+3
  • Let op

    Kruid · № 726

    Chinees koninginnekruid (pei lan)

    Eupatorium fortunei

    Traditioneel toegeschreven

    Vormt vocht om in het midden en verlicht zomerhitte.

    Chinese geneeskundige tradities
  • Let op

    Kruid · № 684

    Chinees viooltje (zi hua di ding)

    Viola yedoensis (syn. V. philippica)

    Traditioneel toegeschreven

    Koelt hitte en 'gif' bij abcessen, steenpuisten, keelpijn en ontstoken ogen.

    Chinese geneeskundige tradities