Kruidenkennis en de culturen die haar doorgaven

Zuid-Amerika · Kruid · № 868

Palqui

Cestrum parqui

Snelgroeiende, onaangenaam ruikende struik uit de nachtschadefamilie. Alle delen zijn giftig door alkaloïden.

Zuid-Amerika · Kruid · № 912

Pasuchaca

Geranium ayavacense en Geranium sessiliflorum

Lage, rozetvormige ooievaarsbekken met een dikke wortel. Bevat looistoffen. Of de thee de bloedsuiker verlaagt, is bij mensen niet goed onderzocht.

Zuid-Amerika · Kruid · № 165

Pau d'arco

Handroanthus impetiginosus (syn. Tabebuia avellanedae)

De binnenbast wordt verkocht bij schimmelinfecties, ontstekingen en als 'kankermiddel'. Er is geen betrouwbaar bewijs bij mensen; de werkzame stof lapachol bleek bij effectieve doses te giftig.

Zuid-Amerika · Kruid · № 885

Peruaanse matico

Piper aduncum

Struik uit de peperfamilie met ruw, geurig blad. Het blad werd traditioneel gebruikt om bloedingen te stoppen; onderzoek is beperkt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 884

Peruaanse vlier

Sambucus peruviana

Boom met witte bloemschermen en donkere bessen, familie van de Europese vlier. Bloemen en blad gelden als zweetdrijvend en ontstekingsremmend.

Zuid-Amerika · Kruid · № 898

Perubalsem

Myroxylon balsamum (var. pereirae)

Grote boom waarvan de hars, de balsem, naar vanille en kaneel ruikt. De balsem bevat onder meer kaneelzuur, benzylbenzoaat en vanilline, en wordt verwerkt in parfum, voedsel en zalven voor huid en wonden.

Zuid-Amerika · Kruid · № 860

Peumo

Cryptocarya alba

Groenblijvende boom uit de laurierfamilie met geurig blad en eetbare rode vruchten. Traditioneel bij lever- en gewrichtsklachten; onderzoek ontbreekt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 870

Pichi

Fabiana imbricata

Struikje uit de nachtschadefamilie dat op een conifeer lijkt. Traditioneel bij blaas- en urinewegklachten en voor de spijsvertering; laboratoriumonderzoek wijst op een maagbeschermend effect.

Zuid-Amerika · Kruid · № 1009

Pinku pinku

Ephedra americana

Bladloze struik met groene, gelede stengels, verwant aan de Chinese ma huang. Efedra-soorten bevatten efedrine, dat de luchtwegen verwijdt maar ook hartslag en bloeddruk verhoogt; hoeveel deze soort bevat, is weinig onderzocht.

Zuid-Amerika · Kruid · № 1014

Queñua

Polylepis (o.a. P. besseri en P. tarapacana)

Knoestige bomen en struiken uit de rozenfamilie met een roodbruine, in dunne laagjes afbladderende schors die tegen de kou beschermt. Over de werking bij mensen is niets onderzocht.

Zuid-Amerika · Kruid · № 871

Quinchamalí

Quinchamalium chilense

Halfparasitisch kruid met oranjegele bloemen in hoofdjes. Traditioneel bij wonden en verkoudheid; onderzoek ontbreekt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 872

Radal

Lomatia hirsuta

Boom uit de proteafamilie met grote, getande bladeren en mooi getekend hout. Traditioneel bij hoest; onderzoek ontbreekt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 915

Ratania

Krameria lappacea (syn. Krameria triandra)

Laag struikje dat half op de wortels van andere planten parasiteert. De rode wortel bevat veel looistoffen en werkt daardoor samentrekkend. In Europa staat ratanhiawortel in de farmacopee en wordt hij in mondwater en tandvleesmiddelen gebruikt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 888

Reuzenpaardenstaart

Equisetum giganteum

Grote paardenstaart, rijk aan silicium. Traditioneel als plasmiddel, zoals de Europese heermoes; goed bewijs ontbreekt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 1012

Roq'e

Colletia spinosissima

Doornige struik met groene, kruisgewijs geplaatste doorns en nauwelijks blad. Leeft samen met stikstofbindende Frankia-bacteriën. De schors bevat saponinen; over de werking bij mensen is weinig onderzocht.

Zuid-Amerika · Kruid · № 900

Sabadilla

Schoenocaulon officinale

Lelieachtige plant met zeer giftige zaden, die alkaloïden als veratridine en cevadine bevatten. Apothekers maakten er wereldwijd luizenmiddelen en insecticiden van.

Zuid-Amerika · Kruid · № 875

San Pedro

Echinopsis pachanoi (syn. Trichocereus pachanoi)

Snelgroeiende zuilcactus die mescaline bevat, een sterk bewustzijnsveranderende stof.

Zuid-Amerika · Kruid · № 927

Sanango

Tabernaemontana sananho

Boom uit de maagdenpalmfamilie, verwant aan iboga. Bevat de indoolalkaloïden coronaridine, voacangine en ibogamine, die op die van iboga lijken. Werkt ontstekingsremmend en in het laboratorium tegen de parasiet die leishmaniasis veroorzaakt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 854

Sangre de drago

Croton lechleri

Boom met een dik, bloedrood sap. Op de huid droogt het snel tot een beschermend laagje. Uit het sap is crofelemer gemaakt, sinds 2013 in de VS goedgekeurd tegen diarree bij mensen met hiv.

Zuid-Amerika · Kruid · № 982

Souroubea

Souroubea guianensis

Lage struik of klimplant uit de familie Marcgraviaceae, met nectarbekers die vlinders en nachtvlinders lokken. Uit twee verwante soorten uit Midden-Amerika (S. sympetala en S. gilgii) haalden onderzoekers stoffen die bij dieren angst verminderen: betulinezuur en amyrinen. Bij mensen is dat nauwelijks onderzocht.

Zuid-Amerika · Kruid · № 164

Suma

Hebanthe eriantha (syn. Pfaffia paniculata)

Wordt verkocht als 'Braziliaanse ginseng' en adaptogeen bij vermoeidheid. Er is nauwelijks onderzoek bij mensen.

Zuid-Amerika · Kruid · № 877

Tara

Tara spinosa (syn. Caesalpinia spinosa)

Doornige boom met rode peulen die zeer rijk zijn aan looistoffen. In laboratoriumtests remden extracten van de peulen verschillende bacteriën.

Zuid-Amerika · Voeding · № 1011

Tarwi

Lupinus mutabilis

Lupine met wit tot paarse bloemen en eiwitrijke, oliehoudende bonen. De rauwe bonen zijn bitter door lupine-alkaloïden, die er door dagenlang weken en spoelen uit worden gehaald.

Zuid-Amerika · Kruid · № 892

Tola

Parastrephia quadrangularis (syn. Lepidophyllum quadrangulare, P. lepidophylla)

Harsrijke struik tot twee meter hoog met kleine, schubvormige bladeren; kenmerkend voor de droge hoogvlakte.

Zuid-Amerika · Kruid · № 874

Tupa

Lobelia tupa

Forse lobelia met rode bloemen en vilt blad. Bevat lobeline en andere alkaloïden; giftig.

Zuid-Amerika · Kruid · № 1013

Turpay

Nototriche (o.a. N. mandoniana en N. porphyrantha)

Klein, kussenvormig kaasjeskruid dat plat tegen de grond groeit, met een dikke penwortel. Kaasjeskruiden bevatten slijmstoffen die verzachten; deze soorten zelf zijn nauwelijks onderzocht.

Zuid-Amerika · Kruid · № 1005

Wira wira

Achyrocline satureioides (en verwante wollige composieten, o.a. Culcitium canescens)

Wollig behaarde, bitter-aromatische plant tot een meter hoog met gele bloemhoofdjes. Bevat flavonoïden als quercetine en luteoline; in het laboratorium werkt het extract tegen sommige virussen, maar onderzoek bij mensen ontbreekt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 878

Yacón

Smallanthus sonchifolius

Composiet met zoete, knapperige knollen vol inuline en fructo-oligosachariden, die het lichaam nauwelijks opneemt. Het blad werd onderzocht bij suikerziekte; bewijs bij mensen ontbreekt.

Zuid-Amerika · Kruid · № 893

Yareta

Azorella compacta (en verwante soorten)

Groenblijvende kussenplant die als een groen rotsblok over de grond groeit. Ze groeit ongeveer anderhalve centimeter per jaar; sommige planten zijn naar schatting meer dan 3000 jaar oud. De plant bevat een kleverige hars.

Zuid-Amerika · Voeding · № 15

Yerba mate

Ilex paraguariensis

De bladeren bevatten cafeïne, theobromine en polyfenolen; de drank werkt opwekkend en verdrijft vermoeidheid, net als koffie of thee. Het is een genotmiddel en sociale drank, geen geneesmiddel.

Zuid-Amerika · Kruid · № 980

Yoco

Paullinia yoco

Houtige liaan uit de zeepboomfamilie, verwant aan guarana. De bast bevat cafeïne en theobromine; gemeten werd 0,1 tot 3,6 procent cafeïne, het meest in de binnenbast van de stam. Het is een van de weinige planten waarvan de bast en niet het zaad of blad een cafeïnedrank geeft.

Zuid-Amerika · Kruid · № 907

Yopo

Anadenanthera peregrina

Boom uit de vlinderbloemenfamilie met platte peulen. De zaden bevatten veel bufotenine en daarnaast DMT en 5-MeO-DMT. Als snuif geven ze vrijwel direct spiertrekkingen, misselijkheid en korte visioenen, waarbij dingen vaak heel groot lijken.

Zuid-Amerika · Kruid · № 324

Zeepschors

Quillaja saponaria

Traditioneel toegeschreven

Slijmoplossend, reinigend, ontstekingsremmend.

Europa · Voeding · № 253

Aardbei

Fragaria × ananassa

De tuinaardbei is een vitamine C-rijke vrucht. Het blad van de verwante bosaardbei werd als thee bij lichte diarree gedronken; voor de tuinaardbei zelf is geen medicinale werking beschreven.

Midden-Amerika en Caraïben · Voeding · № 818

Achiote

Bixa orellana

De rode zaden worden als kleurstof en specerij gebruikt; traditioneel ook als middel.

Midden-Amerika en Caraïben · Kruid · № 374

Amarant

Amaranthus spp.

Traditioneel toegeschreven

Bloemen, blad en wortel sterk antiseptisch; wondgenezing.