- Gebied
- Azië
- Oorsprong
- Europa, Azië en het Midden-Oosten
- Sanskriet
- Yashtimadhu
- Engelse naam
- Licorice, Liquorice root, Licorice root, Sweet wood
- Andere namen
- Zoethoutwortel
- Tradities
- Oud-Egyptische geneeskunst, Ayurveda, Chinese geneeskundige tradities, Koreaanse hanbang en de Donguibogam, Sowa Rigpa: Tibetaanse geneeskunde, Kampo: Japanse kruidengeneeskunde, Unani-geneeskunde, Avicenna's Canon aan Europese universiteiten, Westerse kruidengeneeskunde, Volksmagie en kruidenmagie
Azië · Kruid · № 18
Glycyrrhiza glabra
Kruid · Azië
Zoethoutwortel
Glycyrrhiza glabra
Wortel met een lange geschiedenis in diverse traditionele geneeswijzen; klinisch bewijs voor de meeste toepassingen is onvoldoende.
Veiligheid en aandachtspunten
Glycyrrhizine kan bij grote of langdurige inname ernstige hartritmeproblemen en hoge bloeddruk veroorzaken. Extra risico bij hart- of nierziekte, hoge zoutinname, zwangerschap en bepaalde medicijnen.
Waarschuwingen per traditie (5)
- Kruidengeneeskunde wereldwijd: Niet bij hoge bloeddruk of met digoxine.
- Westerse kruidengeneeskunde: Niet bij hoge bloeddruk.
- Kruiden bij virale infecties: Niet bij hoge bloeddruk, hormoongevoelige aandoeningen, nierziekte, zwangerschap of borstvoeding. Ernstige ziekten zoals infecties, kanker of hepatitis horen bij een arts: er is geen bewijs dat dit middel ze geneest.
- Natuurlijke huid- en haarverzorging: Na een week weggooien en vers maken.
- Chinese materia medica: Niet bij vochtophoping, oedeem, misselijkheid of hoge bloeddruk; niet langdurig in hoge dosis (kaliumverlies). Traditioneel niet met gan sui, yuan hua, euphorbia of sargassum.
Bereiding
Komt voor als smaakmaker, thee, mondspoeling en in samengestelde producten. Producten verschillen sterk in glycyrrhizinegehalte.
Gebruik in tradities
NCCIH noemt historische toepassingen in onder meer Assyrische, Egyptische, Griekse, Arabische, Chinese, Tibetaanse en Indiase tradities.
Toepassingen
Gebruik per traditie
Zo beschrijven verschillende kruidentradities dit kruid. Hoeveelheden zijn traditionele richtlijnen die op duidelijke fouten zijn gecontroleerd; ze zijn geen medisch advies. Bij giftige planten staat bewust geen dosering.
Kruidengeneeskunde wereldwijd
Toegeschreven werking
Ontstekingsremmend, antiartritisch, stimuleert de bijnierschors, cholesterolverlagend, verzacht maagslijmvlies, mogelijk antiallergisch, koortsverlagend, slijmoplossend.
Bereiding en hoeveelheid
Tinctuur bij longaandoeningen, maagontsteking en na corticosteroïden; zoethoutstokjes oplossen in kamillethee bij maagzweren; afkooksel tegen maagzuur; hoestsiroop met honing (met tijm, hysop of alant); verdunde tinctuur als wasmiddel bij jeuk.
Let op: Niet bij hoge bloeddruk of met digoxine.
Westerse kruidengeneeskunde
Toegeschreven werking
Verzachtend, slijmoplossend, huidverzachtend, stimulerend; verzacht slijmvliezen van keel, longen, maag en darmen, krampachtige hoest, stimuleert de bijnieren (cortisol, bloedsuiker).
Bereiding en hoeveelheid
Thee: 1 tl per kop, 10–15 min; afkooksel: 1 tl per kop, 8 min; beide 1–3 koppen per dag; siroop 1 tl 3–5x per dag; tinctuur 1 pipet 1–3x per dag.
Let op: Niet bij hoge bloeddruk.
Ayurvedische materia medica
Toegeschreven werking
Versterkend, verkoelend, verzachtend, urinedrijvend, menstruatiebevorderend, mild laxerend, ontstekingsremmend; bij geïrriteerde bronchiën en darmen, hoest, heesheid, keelpijn, astma, pijnlijk plassen.
Bereiding en hoeveelheid
Wortelpoeder 2–4 g; extract 1–1,5 g; thee of afkooksel.
Kruiden bij virale infecties
Toegeschreven werking
Antiviraal (o.a. glycyrrhizinezuur); vooral bij virale hepatitis; verder cholesterolverlagend, bij maagzweren, huid- en leverproblemen; kan bloeddruk verhogen en kalium verlagen.
Bereiding en hoeveelheid
Tinctuur 1 ml 3x per dag, of in voeding.
Let op: Niet bij hoge bloeddruk, hormoongevoelige aandoeningen, nierziekte, zwangerschap of borstvoeding. Ernstige ziekten zoals infecties, kanker of hepatitis horen bij een arts: er is geen bewijs dat dit middel ze geneest.
Natuurlijke huid- en haarverzorging
Toegeschreven werking
Zoethout bevat stoffen die de huid kalmeren; het wordt in verzorging gebruikt voor een onrustige, onzuivere huid.
Bereiding en hoeveelheid
Uitwendig: gedroogde wortel of extract in een reiniger voor de vette huid (zie het recept).
Let op: Na een week weggooien en vers maken.
Chinese materia medica
- Aard en smaak
- zoet, neutraal
- Meridianen
- alle twaalf meridianen
Toegeschreven werking
De Chinese soort (gan cao, Glycyrrhiza uralensis) versterkt de qi van milt en hart bij kortademigheid, vermoeidheid en een onregelmatige pols, koelt hitte en 'gif' bij keelpijn en zweren, bevochtigt de longen bij hoest, ontspant kramp en verzacht en harmoniseert vrijwel elke formule.
Bereiding en hoeveelheid
Traditionele dosering: 2–9 g per dag, meestal in afkooksel. Als qi-tonicum met honing geroosterd; gebruik weinig honing, anders wordt het kleverig.
Let op: Niet bij vochtophoping, oedeem, misselijkheid of hoge bloeddruk; niet langdurig in hoge dosis (kaliumverlies). Traditioneel niet met gan sui, yuan hua, euphorbia of sargassum.
Volksgeloof en kruidenmagie
Symbolische betekenissen uit volksgebruik en hedendaagse kruidenmagie. Het zijn overgeleverde associaties, geen werking.
Trekt liefde en geluk aan, helpt stoppen met roken (wortel kauwen), weert negatieve energie, liefde, lust, bescherming, trouw.
Kruidenmagie en rituelen
Toegeschreven werking
In de kruidenmagie verbonden met liefde, trouw en een zoete band.
Bereiding en hoeveelheid
Zoethout werd gevonden in het graf van Toetanchamon en is een van de meest gebruikte kruiden in de Chinese geneeskunde, waar het andere kruiden in een formule 'harmoniseert'. In Nederland is het de basis van drop.
- Formules
- Ba zhen tangBa zheng sanBai he gu jin tangBai hu tangBan xia xie xin tangBu zhong yi qi tangChai hu gui zhi gan jiang tangChai hu gui zhi tangChai hu shu gan sanChuan xiong cha tiao sanDa ding feng zhuDang gui si ni tangDao chi sanDing chuan tangDu huo ji sheng tangEr chen tangFang feng tong sheng sanFang ji huang qi tangGan mai da zao tangGe gen huang qin huang lian tangGe gen tangGe xia zhu yu tangGui zhi long gu mu li tangGui zhi shao yao zhi mu tangGui zhi tangHai zao yu hu tangHuo xiang zheng qi sanJia wei wu yao tangJia wei xiao yao sanJiao ai tangJing fang bai du sanJing jie lian qiao tangJiu wei qiang huo tangJuan bi tangLi zhong wanLiang ge sanLing gui zhu gan tangLing yang gou teng tangLiu jun zi tangLiu yi sanLong dan xie gan tangMa huang tangMa xing shi gan tangMai men dong tangMai men dong yin ziPing wei sanQing shu yi qi tangQing zao jiu fei tangSang ju yinShen ling bai zhu sanShi quan da bu tangShi wei bai du tangShu jing huo xue tangSi jun zi tangSi ni sanSi ni tangSuan zao ren tangTai shan pan shi sanTao he cheng qi tangTiao wei cheng qi tangWei ling tangWen dan tangWen jing tangWen pi tangWu lin sanWu yao shun qi sanXiang sheng po di wanXiao chai hu tangXiao feng sanXiao ji yin ziXiao jian zhong tangXiao qing long tangXiao yao sanXie bai sanXing su sanXuan fu dai zhe tangXue fu zhu yu tangYi gan sanYi yi ren tangYin qiao sanZhi gan cao tangZhu sha an shen wanZi xue dan
Tags
Bronnen
- www.nccih.nih.gov
- Michael & Lesley Tierra, Chinese Traditional Herbal Medicine, vol. II: Materia Medica and Herbal Resource (1998)
- Penelope Ody, The Complete Medicinal Herbal (1993; 2017)
- L. D. Kapoor, CRC Handbook of Ayurvedic Medicinal Plants (1990)
- Stacey Dugliss-Wesselman & Susan Gregg, Herbal Remedies Made Simple (2018)